Belediyenin Borçları Nedeniyle Belediye Şirketlerindeki Payların Haczi
Belediye şirketi pay haczi mümkün müdür? Belediyenin anonim veya limited şirketteki payları haczedilebilir mi? Evet. Belediyeler özel hukuktan doğan borçları nedeniyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle alacaklılar, belediyenin ortağı olduğu anonim veya limited şirketlerdeki paylarını ve pay senetlerini haczettirebilirler. Ancak belediyenin tüm malvarlığı haczedilebilir değildir. 5393 sayılı Belediye Kanunu bazı mal ve gelirleri hacizden koruma altına almıştır. Bunun dışında kalan malvarlığı ve haklar ise hacze konu olabilir. Belediye Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, İcra ve İflas Kanunu kapsamında pay ve pay senetlerinin haczi hakkında detaylı açıklamaları bu yazımızda bulabilirsiniz.
Belediyelerin Haczedilemeyen Malları Nelerdir?
5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre belediyelerin bazı mal ve gelirleri haczedilemez. Bu kapsamda özellikle şu değerler korunmaktadır:
- Proje karşılığı borçlanma yoluyla elde edilen gelirler
- Şartlı bağışlar
- Kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar
- Belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri
- Kentsel gelişim ve dönüşüm alanlarında anlaşma yoluyla belediye mülkiyetine geçen taşınmazlar
Bu düzenleme, kamu hizmetlerinin aksamasını önlemek amacıyla getirilmiştir.
Bununla birlikte:
- Şartsız bağışlar haczedilebilir.
- Su, atık su, doğal gaz ve hizmet gelirleri gibi özel hukuk hükümlerine göre tahsil edilen gelirler haczedilebilir.
Dolayısıyla kanun, kamu yararı ile alacaklıların hakları arasında denge kuran bir sistem öngörmüştür.
Belediye İştiraki Şirketler, Belediyeden Ayrı Bir Tüzel Kişidir!
Türk Ticaret Kanunu’na göre anonim ve limited şirketler sermaye şirketi sayılmaktadır.
Bu nedenle belediyenin kurduğu veya ortak olduğu şirketler:
- Belediyeden ayrı tüzel kişiliğe sahiptir.
- Şirket malları belediyeye değil şirket tüzel kişiliğine aittir.
- Şirket borçlarından öncelikle şirket sorumludur.
Bu sebeple belediyenin şahsi alacaklıları, şirket malvarlığı üzerinde doğrudan hak iddia edemez.
Ancak belediyenin iştirak ettiği şirketteki payları ve bu paylardan doğan hakları haczedilebilir.
Belediye Anonim Şirketindeki Payların Haczi
Türk Ticaret Kanunu’nun 133. maddesi uyarınca sermaye şirketlerinde alacaklılar şu haklara sahiptir:
- Borçlu ortağın kâr payını haczettirmek
- Tasfiye payını haczettirmek
- Senede bağlanmış veya bağlanmamış payları haczettirmek
Bu nedenle belediyenin anonim şirketteki:
- Payları
- Pay senetleri
- Kâr payı ve tasfiye payı
alacaklılar tarafından haczedilebilir.
Pay Senedi Çıkarılmışsa
Anonim şirkette pay senedi basılmışsa:
- Pay senetleri İcra ve İflas Kanunu’nun taşınır mallara ilişkin hükümleri kapsamında haczedilir.
- İcra müdürlüğü senetleri muhafaza altına alabilir.
Pay Senedi Çıkarılmamışsa (Çıplak Pay)
Pay senedi bulunmuyorsa:
- Belediye payı çıplak pay niteliğindedir.
- Haciz işlemi şirkete tebliğ edilerek yapılır.
- Haciz ayrıca pay defterine işlenir.
- Bu işlemle payın devri, alacaklının haklarını ihlal ettiği ölçüde geçersiz sayılır.
Haczedilen payların satışı ise taşınır malların satışına ilişkin usule tabidir.
Belediye Limited Şirketindeki Payların Haczi
Türk Ticaret Kanunu’nun 133. maddesi limited şirketler için de uygulanmaktadır.
Buna göre belediyenin şahsi borçlarından dolayı alacaklılar:
- Belediyeye düşen kâr payını
- Tasfiye payını
- Belediyenin esas sermaye payını
haczettirebilirler.
Bu düzenleme, mülga Türk Ticaret Kanunu’ndan farklı olarak limited şirket paylarının doğrudan haczedilmesine imkan tanımaktadır.
Limited Şirkette Pay Senedi Haczi Nasıl Değerlendirilir?
Limited şirkette çıkarılan pay senetleri:
- Sadece ispat aracı niteliğindedir.
- Senedin teslimi ortaklık payının devrini sağlamaz.
Bu nedenle:
- Pay senedinin haczi tek başına ortaklık payının haczi anlamına gelmez.
- Payın haczedilebilmesi için şirkete haciz yazısı tebliğ edilmesi ve pay defterine işlenmesi gerekir.
İcra memuru ayrıca şirket merkezine giderek haciz işlemini tutanakla tespit edebilir.
Limited Şirketin Feshi Talep Edilebilir mi?
Mülga Türk Ticaret Kanunu’nda alacaklılara belirli şartlarda şirketin feshini isteme hakkı tanınmıştı.
Ancak yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu’nda:
- Limited şirket ortağının kişisel borcu nedeniyle
- Alacaklının şirketin fesih ve tasfiyesini isteme hakkı yoktur.
Bu nedenle belediyenin paylarının haczedilmesi, şirketin sona ermesine yol açmaz.
Haczedilen Payların Satışı
İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre:
- Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde haciz talep edebilir.
- İcra dairesi haciz talebinden sonra 3 gün içinde işlem yapar.
- Haczedilen payların satışı taşınır malların satışı usulüne göre yapılır.
- Alacaklı, hacizden itibaren 6 ay içinde satış talep edebilir.
Borçlu belediye ise alacaklı ve icra memurunun izni olmadan haczedilen paylar üzerinde tasarrufta bulunamaz.
Sonuç
Belediyeler bazı mal ve gelirleri bakımından haciz korumasına sahip olsa da, özel hukuk borçları nedeniyle alacaklıların tamamen korumasız bırakılması söz konusu değildir.
Bu kapsamda:
- Belediyenin kurduğu veya ortak olduğu anonim ve limited şirketlerdeki payları haczedilebilir.
- Pay senedi varsa menkul haczi, yoksa pay defterine işlenerek haciz uygulanır.
- Haczedilen paylar İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre satılabilir.
Bu düzenleme, kamu hizmetlerinin devamı ile alacaklıların haklarının korunması arasında denge kurmayı amaçlamaktadır.
Belediye şirketi pay haczi hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.
