Yerli Malı Belgesi Nasıl Alınır? Şartları, Başvuru Süreci ve Profesyonel Destek
Kamu alımlarında yerli üretimin desteklenmesi, sanayinin gelişmesi ve yerli üreticilerin rekabet gücünün artırılması amacıyla uygulanan Yerli Malı Belgesi, üreticilere önemli avantajlar sağlayan resmi bir belgedir. Özellikle kamu ihalelerine katılan üreticiler açısından Yerli Malı Belgesi, fiyat avantajı elde edilmesi ve yerli üretim kimliğinin resmi olarak ispatlanması bakımından büyük önem taşımaktadır.
Ancak Yerli Malı Belgesi yalnızca bir başvuru formunun doldurulmasıyla alınabilecek bir belge değildir. Ürünün Türkiye’de üretilmiş olması, Sanayi Sicil Belgesine sahip bir işletme tarafından imal edilmesi, gerekli yerli katkı oranının sağlanması ve teknik ile mali incelemelerin başarıyla tamamlanması gerekmektedir. Ayrıca başvuru sürecinde üretim hesabı, maliyet analizleri, üretim reçeteleri ve teknik incelemeler büyük önem taşır.
Ürününüzün Yerli Üretim Niteliğini Güçlü Bir Belgeyle Kanıtlayın
Altaş Kurumsal Danışmanlık olarak üreticilere Yerli Malı Belgesi başvurusunun planlanması, Yerli Katkı Oranı hesaplamalarının hazırlanması, başvuru dosyasının oluşturulması ve süreçlerin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi konularında profesyonel danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
Yerli Malı Belgesi Nedir?
Yerli Malı Belgesi; Türkiye’de üretilen bir ürünün, Yerli Malı Tebliği hükümlerine uygun olarak yerli üretim niteliğini taşıdığını gösteren resmi belgedir.
Belge;
- üreticinin kayıtlı olduğu oda veya borsa tarafından düzenlenir,
- TOBB veya TESK tarafından yürütülen elektronik sistem üzerinden oluşturulur,
- kamu kurumları tarafından doğrulanabilir,
- belirli bir süre için geçerlidir.
Yerli Malı Belgesi yalnızca ürünün Türkiye’de üretildiğini göstermemekte; aynı zamanda ürünün yerli katkı oranını, üretim altyapısını ve üreticinin mevzuata uygunluğunu da ortaya koymaktadır.
Yerli Malı Belgesi Neden Önemlidir?
Günümüzde kamu alımlarında yerli üretimin desteklenmesi devlet politikalarının önemli unsurlarından biridir.
Bu nedenle Yerli Malı Belgesi;
- kamu ihalelerinde,
- kamu kurumlarının mal alımlarında,
- yerli üretimin belgelendirilmesinde,
- yatırım ve teşvik süreçlerinde,
- bazı destek programlarında
önemli avantajlar sağlamaktadır. Tebliğ, özellikle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımları hedeflemektedir.
Yerli üretici olduğunu belgeleyen işletmeler, ilgili mevzuatta öngörülen şartlar çerçevesinde yerli üretime yönelik uygulamalardan yararlanabilmektedir.
Yerli Malı Belgesini Kimler Alabilir?
Yerli Malı Belgesi;
- sanayi işletmeleri,
- makine imalatçıları,
- metal sanayi işletmeleri,
- elektrik ve elektronik üreticileri,
- plastik sanayi işletmeleri,
- mobilya üreticileri,
- kimya sanayi kuruluşları,
- yazılım ürünleri üreticileri (ilgili şartlarla),
- gıda üreticileri,
- tarım ve hayvancılık ürünleri üreticileri,
- maden ve madencilik ürünleri üreticileri
için düzenlenebilmektedir. Ancak her ürün grubu bakımından farklı şartlar uygulanmaktadır.
Sanayi Ürünlerinde Yerli Malı Belgesi Şartları
Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için temel olarak şu şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Ürünün, Sanayi Sicil Belgesine sahip bir sanayi işletmesi tarafından üretilmesi,
- Ürünün Sanayi Sicil Belgesindeki üretim konusu kapsamında yer alması,
- Üretimin tamamen Türkiye’de yapılması veya üretim sürecinin ekonomik açıdan gerekli son esaslı işçilik ve işlemlerinin Türkiye’de gerçekleştirilmesi,
- Ürünün en az %51 Yerli Katkı Oranına sahip olması.
Bu şartlardan herhangi birinin sağlanmaması, Yerli Malı Belgesi düzenlenmesine engel olabilir.
Sanayi Sicil Belgesinin Önemi
Yerli Malı Belgesi başvurularında en kritik belgelerden biri Sanayi Sicil Belgesidir.
Üreticinin;
- gerçekten sanayi işletmesi olması,
- üretim faaliyetinin resmi olarak kayıt altına alınmış bulunması,
- üretim konusunun Sanayi Sicil Belgesinde yer alması
gerekmektedir.
Bu nedenle birçok işletme açısından süreç, Sanayi Sicil Belgesinin alınmasıyla başlamaktadır.
Yerli Katkı Oranı Nedir?
Yerli Katkı Oranı (YKO), bir ürünün üretiminde kullanılan yerli girdilerin toplam maliyetinin, ürünün nihai maliyetine oranını ifade eder.
Başka bir ifadeyle Yerli Katkı Oranı, ürünün ne ölçüde yerli kaynaklarla üretildiğini gösteren teknik ve mali bir göstergedir. Tebliğde bu oran, yerli girdi maliyetinin nihai maliyet tutarına oranı olarak tanımlanmıştır.
Yerli Katkı Oranı Nasıl Hesaplanır?
Yerli Katkı Oranı hesaplanırken;
- doğrudan malzeme giderleri,
- dolaylı malzeme giderleri,
- işçilik giderleri,
- üretimle ilgili genel giderler,
- enerji,
- amortisman,
- araştırma ve geliştirme giderleri (ilgili şartlarla)
gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Satış, pazarlama, finansman ve üretimle doğrudan ilgili olmayan genel giderler ise hesaplamaya dahil edilmez.
Yerli Katkı Oranının doğru hesaplanması, başvurunun en kritik aşamalarından biridir. Hatalı veya eksik hesaplamalar, başvurunun reddedilmesine ya da sonradan yapılacak denetimlerde belgenin iptal edilmesine neden olabilir.
Yerli Malı Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır?
Yerli Malı Belgesi başvuruları, üreticinin kayıtlı bulunduğu ticaret ve sanayi odası, sanayi odası, ticaret odası veya ilgili oda/borsa aracılığıyla elektronik ortamda yapılır. Başvuru süreci TOBB veya TESK tarafından oluşturulan çevrim içi sistem üzerinden yürütülmekte olup, sisteme e-Devlet Kapısı üzerinden giriş yapılmaktadır.
Başvuru süreci genel olarak şu adımlardan oluşur:
- Üretim hesabının hazırlanması.
- Yerli Katkı Oranı Hesap Cetvelinin düzenlenmesi.
- Mali uzman tarafından mali incelemenin yapılması.
- Başvuru dosyasının elektronik sisteme yüklenmesi.
- Teknik uzmanın görevlendirilmesi.
- Üretim tesisinde yerinde teknik inceleme yapılması.
- Oda veya borsa tarafından dosyanın kontrol edilmesi.
- TOBB veya TESK tarafından değerlendirme sürecinin tamamlanması.
- Yerli Malı Belgesinin düzenlenmesi.
Başvurunun eksiksiz hazırlanması, sürecin hızlı ve sorunsuz ilerlemesi açısından büyük önem taşır.
Yerli Malı Belgesi İçin Gerekli Belgeler
Başvuru dosyasında yer alması gereken belgeler, ürünün niteliğine göre değişebilmekle birlikte genel olarak aşağıdaki bilgi ve belgeler istenir:
- Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli,
- üretim hesabı,
- üretim reçetesi,
- üretim akış şeması,
- maliyet hesapları,
- mali uzman raporu,
- teknik incelemeye esas bilgi ve belgeler,
- Sanayi Sicil Belgesi,
- kapasite raporu (gerektiğinde),
- yerli girdilere ilişkin belgeler,
- fatura ve muhasebe kayıtları,
- SGK bildirgeleri,
- gümrük beyannameleri,
- taahhütname.
Belgelerin doğru hazırlanması, hem başvurunun kabul edilmesi hem de sonradan yapılabilecek denetimlerde sorun yaşanmaması açısından önemlidir.
Teknik Uzman ve Mali Uzman İncelemesi
Yeni Tebliğ ile birlikte Yerli Malı Belgesi başvurusunda hem mali uzman hem de teknik uzman incelemesi zorunlu hale getirilmiştir.
Mali uzman;
- maliyet hesaplarını,
- muhasebe kayıtlarını,
- faturaları,
- SGK kayıtlarını,
- ithal ve yerli girdileri
kontrol ederek mali raporu hazırlar.
Teknik uzman ise;
- üretim tesisini yerinde inceler,
- üretim sürecini değerlendirir,
- kullanılan girdileri kontrol eder,
- Yerli Katkı Oranı hesaplamasının teknik açıdan doğruluğunu teyit eder,
- teknik raporu düzenler.
Bu iki inceleme tamamlanmadan Yerli Malı Belgesi düzenlenemez.
Yerinde Teknik İnceleme
Başvurunun en önemli aşamalarından biri yerinde incelemedir.
Teknik uzman;
- üretim hattını,
- kullanılan makineleri,
- üretim organizasyonunu,
- üretim reçetesini,
- yerli ve ithal girdileri,
- üretim teknolojisini
işletmede fiilen incelemektedir.
Bu nedenle üretim tesisinin başvuru tarihinden önce eksiksiz şekilde hazırlanması önerilir.
Yerli Malı Belgesinin Geçerlilik Süresi
Yerli Malı Belgesi, düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl süreyle geçerlidir. Sürenin sonunda, belgenin kullanılmaya devam edilmesi isteniyorsa yeniden başvuru yapılması gerekir.
Üretim sürecinde meydana gelen önemli değişiklikler de yeni başvuruyu gerekli kılabilir.
Yerli Malı Belgesi Hangi Bilgileri İçerir?
Belgede genel olarak;
- üreticinin unvanı,
- adres bilgileri,
- Sanayi Sicil Numarası,
- Ticaret Sicil Numarası,
- kapasite raporu bilgileri,
- ürün adı,
- marka ve model,
- GTİP ve PRODTR kodları,
- Yerli Katkı Oranı,
- Yerli Malı Belgesi sınıfı,
- teknoloji düzeyi,
- ürün görseli ve teknik bilgiler
yer alır.
Bu bilgiler sayesinde kamu idareleri ve diğer ilgililer ürünün yerlilik durumunu elektronik ortamda doğrulayabilir.
Ara Kontrol ve Denetimler
Yerli Malı Belgesi düzenlendikten sonra da süreç sona ermez.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB veya TESK gerekli gördüğü hâllerde ara kontrol yapılmasına karar verebilir. Ara kontroller üretim yerinde gerçekleştirilir ve belgelendirme sırasında sağlanan şartların korunup korunmadığı incelenir.
Belge sahiplerinin, başvuru sırasında sundukları bilgi ve belgelerin doğruluğunu sürdürebilmeleri büyük önem taşır.
Yerli Malı Belgesi Hangi Hallerde İptal Edilir?
Yapılan ara kontroller veya incelemeler sonucunda;
- yerli malı şartlarının kaybedildiğinin,
- Yerli Katkı Oranının gerçeği yansıtmadığının,
- yanlış veya yanıltıcı bilgi verildiğinin,
- başvuru belgelerinde gerçeğe aykırılık bulunduğunun
tespit edilmesi hâlinde Yerli Malı Belgesi iptal edilebilir. Ayrıca belirli durumlarda aynı ürün için bir yıl süreyle yeniden başvuru yapılamaması gibi yaptırımlar da uygulanabilir.
Kamu İhalelerinde Yerli Malı Belgesinin Önemi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarında, ilgili mevzuatta öngörülen şartların sağlanması hâlinde yerli üreticilere fiyat avantajı tanınabilmektedir. Yerli Malı Belgesi, bu avantajlardan yararlanabilmek için temel belgelerden biridir.
Bu nedenle özellikle kamu kurumlarına satış yapan üreticiler açısından Yerli Malı Belgesinin güncel ve doğru şekilde düzenlenmiş olması kritik öneme sahiptir.
Sık Sorulan Sorular
Yerli Malı Belgesi almak için Sanayi Sicil Belgesi zorunlu mudur?
Sanayi ürünlerinde, Tebliğde öngörülen şartlar kapsamında Sanayi Sicil Belgesine sahip olunması ve ürünün bu belgede yer alan üretim konusu içinde bulunması gerekir.
Yerli Katkı Oranı en az kaç olmalıdır?
Sanayi ürünlerinde Yerli Katkı Oranının en az %51 olması gerekir.
Yerli Malı Belgesi kaç yıl geçerlidir?
Belge düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıl geçerlidir.
Her ürün için ayrı belge gerekir mi?
Kural olarak evet. Ancak teknik özellikleri, üretim süreci ve üretim reçetesi benzer olan ürünler için, Tebliğde belirtilen şartların sağlanması hâlinde tek belge düzenlenebilir.
Başvuru elektronik ortamda mı yapılır?
Evet. Başvurular TOBB veya TESK tarafından kurulan çevrim içi sistem üzerinden elektronik olarak gerçekleştirilir.
Neden Altaş Kurumsal Danışmanlık?
Yerli Malı Belgesi başvurularında başarı, yalnızca evrakların hazırlanmasına değil; üretim sürecinin doğru analiz edilmesine, Yerli Katkı Oranının mevzuata uygun şekilde hesaplanmasına ve teknik ile mali incelemelerin eksiksiz yönetilmesine bağlıdır.
Altaş Kurumsal Danışmanlık olarak;
- Yerli Malı Belgesi uygunluk analizi,
- Yerli Katkı Oranı hesaplama süreçlerine hazırlık,
- başvuru dosyasının oluşturulması,
- teknik ve mali inceleme öncesi kontrol,
- başvuru sürecinin koordinasyonu,
- belge yenileme ve güncelleme işlemleri,
- Sanayi Sicil Belgesi ve Kapasite Raporu süreçleriyle entegre danışmanlık
konularında üreticilere profesyonel destek sunuyoruz.
Yerli Malı Belgesi Sürecinizi Güvenle Yönetin
Kamu ihalelerinde rekabet avantajı elde etmek, yerli üretiminizi resmî olarak belgelendirmek ve başvuru sürecini doğru şekilde yürütmek istiyorsanız, Altaş Kurumsal Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Üretim modeliniz, ürün yapınız ve başvuru şartlarınız uzman ekibimiz tarafından değerlendirilerek, Yerli Malı Belgesi sürecinizin mevzuata uygun ve etkin biçimde yönetilmesine destek sağlanır.
