Aile Üyelerinin Şirkette Çalışma Politikası

1. Aile üyeleri şirkette çalışmak zorunda mıdır?

Hayır. Bir aile şirketinin ortağı olmak, mutlaka şirkette aktif görev alınmasını gerektirmez. Bazı aile bireyleri yönetimde veya operasyonel süreçlerde görev alırken, bazıları yalnızca ortak sıfatını koruyabilir.

Bu ayrımın aile anayasasında açıkça düzenlenmesi, beklentilerin doğru yönetilmesine yardımcı olur.

2. Aile üyeleri için işe giriş şartları nasıl belirlenmelidir?

İşe alım süreci objektif ve yazılı kriterlere dayanmalıdır.

Örneğin;

• belirli bir eğitim düzeyi,
• ilgili alanda deneyim,
• açık pozisyon ihtiyacı,
• mülakat süreci,
• teknik yeterlilik,
• referans değerlendirmesi

gibi ölçütler belirlenebilir.

Aile bağı tek başına işe giriş için yeterli kriter olmamalıdır.

3. Şirket dışında deneyim şartı konulmalı mıdır?

Birçok başarılı aile şirketi, aile bireylerinin şirkete katılmadan önce başka kurumlarda belirli bir süre çalışmasını teşvik etmektedir.

Bu yaklaşım;

• profesyonel iş kültürünün öğrenilmesini,
• farklı yönetim anlayışlarının görülmesini,
• bağımsız başarı elde edilmesini,
• liderlik becerilerinin gelişmesini

destekleyebilir.

Şirketin ihtiyaçlarına göre bu şart aile anayasasında düzenlenebilir.

4. Aile bireyleri profesyonel çalışanlarla aynı performans sistemine tabi olmalı mıdır?

Evet. Kurumsal yönetim anlayışı gereği benzer görevleri yerine getiren çalışanlar için mümkün olduğunca objektif ve tutarlı performans ölçütleri uygulanmalıdır.

Performans değerlendirmesinde;

• hedef gerçekleşme oranı,
• liderlik becerileri,
• takım çalışması,
• müşteri memnuniyeti,
• verimlilik,
• etik ilkelere uyum

gibi kriterler dikkate alınabilir.

5. Aile üyelerine maaş ve kâr payı birlikte ödenebilir mi?

Evet, ancak bu iki kavram birbirinden farklıdır.

• Maaş, şirkette fiilen yürütülen görev karşılığında ödenir.
• Kâr payı ise ortaklık hakkından doğar ve ilgili mevzuat ile şirket kararları çerçevesinde dağıtılır.

Bu ayrımın aile anayasasında ve şirket politikalarında açık şekilde belirtilmesi, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir.

6. Terfi kriterleri nasıl belirlenmelidir?

Terfi süreci önceden belirlenmiş ve şeffaf kriterlere dayanmalıdır.

Bunlar arasında;

• performans,
• deneyim,
• teknik bilgi,
• liderlik yetkinliği,
• eğitim,
• kurumsal değerlere uyum

yer alabilir.

Aile bağı tek başına terfi nedeni olmamalıdır.

7. Aile bireyleri yönetici pozisyonlarına doğrudan atanabilir mi?

Bu konuda tek tip bir uygulama yoktur.

Ancak iyi kurumsal yönetim uygulamaları, yönetici adaylarının gerekli bilgi, deneyim ve liderlik becerilerini kazanmış olmalarını esas alır.

Kademeli sorumluluk verilmesi ve yöneticilik öncesinde farklı görevlerde deneyim kazanılması, daha sağlıklı sonuçlar doğurabilir.

8. Performans değerlendirmesi kim tarafından yapılmalıdır?

Performans değerlendirmesi mümkün olduğunca objektif bir sistem içinde yürütülmelidir.

Şirketin yapısına göre değerlendirme;

• doğrudan yönetici,
• insan kaynakları birimi,
• performans komitesi,
• yönetim kurulu

tarafından gerçekleştirilebilir.

Değerlendirme ölçütlerinin önceden belirlenmesi güven ortamını güçlendirir.

9. Profesyonel yöneticiler ile aile bireyleri arasında denge nasıl sağlanır?

Dengenin sağlanabilmesi için;

• görev tanımları açık olmalı,
• yetki sınırları belirlenmeli,
• performans sistemi eşit uygulanmalı,
• raporlama ilişkileri net olmalı,
• iletişim kanalları açık tutulmalıdır.

Aile bireyleri ile profesyonel yöneticiler arasında karşılıklı güvene dayalı bir çalışma kültürü oluşturulması önemlidir.

10. Şirkette çalışmayan ortakların hakları nelerdir?

Şirkette aktif görev almayan ortakların da ortaklıktan kaynaklanan hakları devam eder.

Bunlar arasında;

• genel kurula katılma,
• bilgi alma ve inceleme,
• kâr payı alma,
• pay sahipliği haklarını kullanma

bulunabilir.

Ancak maaş ve diğer çalışma karşılığı ödemeler, fiilen görev yapan kişiler açısından değerlendirilir.

11. Disiplin kuralları aile bireyleri için de geçerli olmalı mıdır?

Evet. Kurumsal kültürün korunabilmesi için şirket kurallarının tüm çalışanlara eşit şekilde uygulanması önemlidir.

Aile bireyleri için ayrıcalıklı uygulamalar;

• çalışan motivasyonunu olumsuz etkileyebilir,
• adalet algısını zedeleyebilir,
• kurumsallaşmayı zorlaştırabilir.

12. Aile anayasasında hangi insan kaynakları politikalarına yer verilmelidir?

Aile anayasasında şu başlıkların düzenlenmesi önerilebilir:

• işe giriş şartları,
• eğitim ve deneyim kriterleri,
• kariyer planlaması,
• performans değerlendirme sistemi,
• ücret ve yan haklar,
• terfi esasları,
• disiplin ilkeleri,
• görevden ayrılma süreci,
• emeklilik politikası,
• çıkar çatışmalarının yönetimi.

Bu düzenlemeler, şirketin ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

13. İşe alım sürecinde en sık yapılan hatalar nelerdir?

Uygulamada karşılaşılan başlıca hatalar şunlardır:

• yazılı işe alım politikasının bulunmaması,
• aile bağı nedeniyle doğrudan işe alım yapılması,
• performans kriterlerinin belirlenmemesi,
• profesyonel çalışanlarla farklı kurallar uygulanması,
• görev tanımlarının açık olmaması,
• kariyer planının yapılmaması.

Bu eksiklikler hem aile içinde hem de şirket organizasyonunda sorunlara yol açabilir.

14. Yazılı çalışma politikası şirket kültürünü nasıl etkiler?

Yazılı politikalar;

• belirsizlikleri azaltır,
• çalışanlar arasında adalet algısını güçlendirir,
• yöneticilerin karar alma süreçlerini kolaylaştırır,
• kurumsal hafızayı destekler,
• aile şirketinin sürdürülebilirliğine katkı sağlar.

Özellikle kuşak değişimlerinde yazılı kurallar önemli bir referans oluşturur.

15. Altaş Kurumsal Danışmanlık bu süreçte nasıl destek sağlar?

Altaş Kurumsal Danışmanlık olarak aile şirketlerinin insan kaynakları politikalarını aile anayasasıyla uyumlu şekilde yapılandırıyoruz.

Bu kapsamda;

• aile üyeleri için işe giriş kriterlerinin belirlenmesi,
• kariyer ve gelişim planlarının hazırlanması,
• performans değerlendirme sisteminin oluşturulması,
• ücret ve yan hak politikalarının tasarlanması,
• terfi ve görev değişikliği esaslarının yazılı hâle getirilmesi,
• aile bireyleri ile profesyonel yöneticiler arasındaki görev dengesinin kurulması,
• aile anayasası ve diğer kurumsal belgelerle uyumun sağlanması

konularında aile şirketlerine özel danışmanlık hizmeti sunuyoruz.