Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnası
Hisse devir sözleşmesinde damga vergisi istisnası, anonim ve limited şirketlerde gerçekleştirilen pay devirleri nedeniyle düzenlenen belirli sözleşmeler bakımından önemli bir vergisel avantajdır. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo’nun IV/16 numaralı bendi uyarınca anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluşlarına, pay devirlerine, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır.
Bu nedenle, kanundaki şartları taşıyan bir anonim veya limited şirket pay devir sözleşmesi için ayrıca damga vergisi hesaplanmaz. Ancak burada önemli olan, sözleşmenin gerçekten kanunda belirtilen şirket payının devrine ilişkin olmasıdır. Her türlü şirket sözleşmesinin veya şirket ortakları arasında düzenlenen her belgenin otomatik olarak damga vergisinden istisna olduğu düşünülmemelidir.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnası Nedir?
Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tabloda yer alan kağıtlar üzerinden alınan bir vergidir. Kanunun 9. maddesine göre, (2) sayılı tabloda yer alan kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Pay devir sözleşmeleri bakımından önemli olan düzenleme de bu tabloda yer almaktadır. (2) sayılı Tablo’nun IV-Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar bölümünün 16. sırasında;
anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluşlarına, pay devirlerine, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına ilişkin düzenlenen kağıtlar
damga vergisinden istisna edilmiştir. Dolayısıyla pay devrine ilişkin sözleşmenin kanuni istisna kapsamına girmesi halinde, sözleşmede bir devir bedeli bulunsa dahi sırf bu nedenle damga vergisi hesaplanmaz.
Anonim Şirket Hisse Devir Sözleşmesi Damga Vergisinden İstisna mıdır?
Evet. Anonim şirketlerin pay devirlerine ilişkin olarak düzenlenen ve 488 sayılı Kanun’un (2) sayılı Tablo IV/16 hükmü kapsamında kalan kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Burada özellikle çıplak pay devri önem taşımaktadır.
Anonim şirketlerde pay senedine bağlanmamış payların devrinde taraflar arasında pay devir sözleşmesi düzenlenebilir. Bu sözleşme, şirket payının devrine ilişkin olduğu için kanundaki istisna kapsamında değerlendirilir. Dolayısıyla anonim şirketin çıplak paylarının devri amacıyla düzenlenen pay devir sözleşmesi için damga vergisi hesaplanmaz.
Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi Damga Vergisinden İstisna mı?
Evet.Limited şirketlerde esas sermaye payının devrine ilişkin sözleşmeler de kanundaki istisna kapsamındadır. TTK m. 595 uyarınca limited şirket esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı olarak yapılmalı ve tarafların imzaları noter tarafından onanmalıdır.
Ancak noter tarafından imzaların onaylanması, pay devir sözleşmesinin damga vergisine tabi olduğu anlamına gelmez. Pay devrine ilişkin kağıt, Damga Vergisi Kanunu’nun (2) sayılı Tablo IV/16 hükmündeki istisna kapsamında kaldığı sürece damga vergisi aranmaz.
Pay Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi Neden Alınmaz?
Bunun temel nedeni, pay devir sözleşmelerine ilişkin özel istisna hükmüdür. Damga Vergisi Kanunu’nun genel sistemi gereği, belli bir para içeren sözleşmeler kural olarak damga vergisine tabi olabilir. Ancak aynı Kanun, bazı ticari işlemlerin teşvik edilmesi veya vergisel kolaylık sağlanması amacıyla belirli kağıtları istisna kapsamına almaktadır. Pay devir sözleşmeleri de bu özel düzenlemelerden biridir. Bu nedenle sözleşmede;
- Payın devir bedeli,
- Ödeme şartları,
- Devir tarihi,
- Devredilen pay miktarı
gibi parasal unsurlar bulunması, tek başına pay devir sözleşmesinin damga vergisine tabi olmasına neden olmaz. Önemli olan sözleşmenin kanunda belirtilen pay devri işlemiyle doğrudan ilgili olmasıdır.
Damga Vergisi İstisnasının Hukuki Dayanağı
İstisnanın temel hukuki dayanakları şunlardır:
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m. 9
Bu hüküm, (2) sayılı tabloda yer alan kağıtların damga vergisinden istisna olduğunu düzenlemektedir.
- Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo IV/16
Bu düzenleme, anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluşlarına, pay devirlerine, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına ilişkin düzenlenen kağıtları istisna kapsamına almaktadır. Dolayısıyla pay devir sözleşmesindeki damga vergisi istisnası, idari bir uygulamadan değil, doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır.
Anonim Şirketlerde Çıplak Pay Devri ve Damga Vergisi
Anonim şirketlerde paylar pay senedine bağlanmamış olabilir. Bu durumda ortak, sahip olduğu çıplak payı başka bir kişiye devredebilir. Çıplak pay devrinde fiziki bir pay senedi bulunmadığından, taraflar arasındaki pay devrinin yazılı bir sözleşmeyle belgelenmesi uygulamada önemlidir. Bu sözleşme;
veya
- “Pay Devir ve Temlik Sözleşmesi”
şeklinde düzenlenebilir. Sözleşmenin konusu gerçek anlamda anonim şirket payının devri ise, kanundaki şartların sağlanması kaydıyla damga vergisi istisnasından yararlanabilir.
Anonim Şirketlerde Pay Senedi Devri ile Çıplak Pay Devri Arasındaki Fark
Damga vergisi açısından öncelikle sözleşmenin konusu önemlidir. Çıplak pay devrinde taraflar arasında yazılı bir pay devir sözleşmesi bulunabilir. Pay senedine bağlanmış paylarda ise pay senedinin türüne göre ayrıca kanunda öngörülen devir işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Örneğin nama yazılı pay senedinin devrinde ciro ve zilyetliğin geçirilmesi; hamiline yazılı pay senedinin devrinde ise zilyetliğin geçirilmesi ve hamiline paylara ilişkin MKK sisteminin dikkate alınması gerekir. Dolayısıyla damga vergisi istisnası ile payın maddi hukuk bakımından nasıl devredileceği birbirinden farklı konulardır.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi ile Noter Harcı Aynı mı?
Hayır. Bu iki kavramın birbirinden ayrılması gerekir.
Damga vergisi
Sözleşme veya belirli nitelikteki diğer kağıtlar üzerinden alınan vergidir. Pay devir sözleşmeleri, kanundaki şartların sağlanması halinde damga vergisinden istisnadır.
Noter harcı
Noter tarafından gerçekleştirilen işlemler nedeniyle alınan harçtır. Pay devri bakımından ayrıca 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123. maddesindeki harç istisnası değerlendirilir. Dolayısıyla:
- Damga vergisi istisnası → 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu
- Noter harcı istisnası → 492 sayılı Harçlar Kanunu
çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu iki istisnanın aynı şey olduğu düşünülmemelidir.
Limited Şirket Pay Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi
Limited şirketlerde pay devri bakımından noter işlemi kural olarak zorunludur. TTK m. 595 kapsamında esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılmalı ve imzalar noter tarafından onanmalıdır. Bununla birlikte sözleşmenin noter huzurunda imzalanması, sözleşmenin damga vergisine tabi olduğu anlamına gelmez. Çünkü pay devrine ilişkin kağıtlar Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo IV/16 kapsamında istisna edilmiştir.
Limited Şirketlerde Pay Senedi Basılmış Olması İstisnayı Ortadan Kaldırır mı?
Hayır. Limited şirketlerde pay senedi veya ispat aracı niteliğinde belge düzenlenmiş olması, esas sermaye payının hukuki niteliğini değiştirmez. Pay devrinin konusu esas sermaye payı olduğu ve düzenlenen kağıt bu payın devrine ilişkin bulunduğu sürece, kanuni istisnanın uygulanması ayrıca değerlendirilir. Burada önemli olan pay senedinin varlığından ziyade düzenlenen kağıdın hukuki konusudur.
Hisse Devir Sözleşmesinde Devir Bedeli Yazılması Damga Vergisi Doğurur mu?
Hayır, yalnızca devir bedelinin yazılmış olması damga vergisi doğurmaz. Örneğin sözleşmede; Devredilen 10.000 adet payın toplam 5.000.000 TL bedelle devredildiği belirtilmiş olabilir. Normal şartlarda belli bir parayı içeren sözleşmeler damga vergisi açısından vergilendirilebilir. Ancak pay devir sözleşmesi özel istisna kapsamındaysa, sözleşmede bedel bulunması bu istisnayı ortadan kaldırmaz. Burada sözleşmenin tamamının gerçekten şirket payının devrine ilişkin olması önemlidir.
Hisse Devir Sözleşmesine Başka İşlemler Eklenirse Ne Olur?
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır. Bir sözleşmenin içinde pay devrinin yanı sıra kanuni istisna kapsamında bulunmayan bağımsız başka bir işlem düzenlenmişse, o işlemin ayrıca damga vergisi bakımından değerlendirilmesi gerekebilir. Örneğin bir sözleşmede yalnızca pay devri değil;
- Ayrı bir borç ilişkisi,
- Bağımsız bir danışmanlık hizmeti,
- Ayrı bir kira ilişkisi,
- Teminat,
- Başka bir mal veya hak devri
gibi işlemler de düzenlenmişse, sözleşmenin tamamının otomatik olarak pay devri istisnasından yararlanacağı sonucuna varılmamalıdır. Damga vergisinde belgenin içeriği ve hukuki niteliği önemlidir. Bu nedenle çok unsurlu sözleşmeler hazırlanırken istisnanın kapsamının ayrıca incelenmesi gerekir.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnası İçin Sözleşmede Neler Bulunmalı?
Pay devir sözleşmesinin açık ve anlaşılır olması önemlidir. Sözleşmede özellikle;
- Devredenin kimlik veya unvan bilgileri,
- Devralanın kimlik veya unvan bilgileri,
- Anonim veya limited şirketin unvanı,
- Şirketin ticaret sicili bilgileri,
- Devredilen pay miktarı,
- Payların itibari değeri,
- Payların niteliği,
- Devir bedeli,
- Ödeme şekli,
- Devir tarihi,
- Payların hukuki durumuna ilişkin beyanlar,
- Tarafların imzaları
yer alabilir. Bu bilgilerin açık şekilde gösterilmesi, sözleşmenin gerçekten şirket payının devrine ilişkin olduğunun anlaşılmasını kolaylaştırır.
Hisse Devir Sözleşmesi Noterde Yapılırsa Damga Vergisi Alınır mı?
Pay devrine ilişkin sözleşmenin kanuni istisna kapsamında olması halinde damga vergisi alınmaz.Noter huzurunda imzalanması veya imzaların noter tarafından onaylanması, tek başına damga vergisi doğurmaz. Ancak burada iki farklı mali yükümlülük birbirinden ayrılmalıdır:
- Damga vergisi: 488 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir.
- Noter harcı: 492 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir.
Pay devri bakımından her iki kanunda da özel istisna düzenlemeleri bulunmaktadır.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnası Yabancıya Yapılan Devirlerde de Geçerli mi?
Devralanın yabancı olması tek başına pay devri nedeniyle düzenlenen kağıdın istisna kapsamından çıkmasına neden olmaz. İstisna, esas olarak işlemin taraflarının vatandaşlığına değil, işlemin hukuki niteliğine bağlanmıştır. Dolayısıyla Türk şirketindeki payın yabancı gerçek veya tüzel kişiye devri için düzenlenen sözleşmenin, diğer şartları taşıması halinde pay devrine ilişkin damga vergisi istisnasından yararlanması mümkündür. Ancak yabancı yatırım mevzuatından veya başka düzenlemelerden kaynaklanan bildirim ve tescil yükümlülükleri damga vergisi istisnasından ayrı konulardır.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnası 2026’da Devam Ediyor mu?
Evet. 2026 yılında da anonim ve limited şirketlerin pay devirlerine ilişkin düzenlenen kağıtlar bakımından Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo IV/16’daki istisna yürürlüktedir. Dolayısıyla 2026 yılında düzenlenen ve kanuni şartları taşıyan bir anonim veya limited şirket pay devir sözleşmesi için damga vergisi hesaplanmaması gerekir. Güncel Gelir İdaresi mevzuatında da (2) sayılı Tablo, damga vergisinden istisna edilen kağıtları düzenlemeye devam etmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, 2026 yılı damga vergisi oranlarının değişmiş olması ile istisna hükümlerinin birbirinden farklı konular olduğudur. Bir kağıdın genel olarak damga vergisi oranının bulunması, o kağıdın özel istisna kapsamındaysa vergi ödeneceği anlamına gelmez.
Hisse Devir Sözleşmesinde Damga Vergisi İstisnasında En Çok Yapılan Hatalar
Şirket tarafından düzenlenen her sözleşmenin istisna olduğunu düşünmek
Bir şirketin taraf olduğu her sözleşme damga vergisinden istisna değildir. İstisnanın kanunda açıkça belirtilen işlemlerle bağlantılı olması gerekir.
Noter harcı ile damga vergisini karıştırmak
Noter harcı ve damga vergisi farklı mali yükümlülüklerdir ve farklı kanunlara dayanır.
Pay devri ile işletme devrini aynı kabul etmek
Bir şirketin paylarının devri ile şirketin aktif ve pasiflerinin veya işletmesinin devri aynı hukuki işlem değildir. Bu nedenle istisna kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Pay devir sözleşmesine bağımsız işlemler eklemek
Pay devri yanında farklı hukuki işlemler de aynı sözleşmeye dahil ediliyorsa, istisnanın kapsamı dikkatle incelenmelidir.
Anonim şirket ile limited şirket devir usullerini karıştırmak
Her iki şirket türünde de pay devir sözleşmelerinin damga vergisi bakımından istisna edilmesi mümkün olmakla birlikte, payın devredilme şekli aynı değildir.
Sık Sorulan Sorular
Hisse devir sözleşmesinde damga vergisi ödenir mi?
Anonim ve limited şirketlerin pay devirlerine ilişkin olarak düzenlenen ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo IV/16 kapsamına giren kağıtlar damga vergisinden istisnadır.
Limited şirket hisse devir sözleşmesi damga vergisinden istisna mı?
Evet. Limited şirketlerin pay devirlerine ilişkin düzenlenen kağıtlar kanuni şartların sağlanması halinde damga vergisinden istisnadır.
Anonim şirket çıplak pay devir sözleşmesi damga vergisine tabi mi?
Hayır. Anonim şirketin senede bağlanmamış paylarının devri amacıyla düzenlenen ve kanundaki şartları taşıyan pay devir sözleşmesi damga vergisinden istisnadır.
Pay devir sözleşmesinde devir bedeli yazılması istisnayı kaldırır mı?
Hayır. Pay devir sözleşmesinin kanuni istisna kapsamında olması halinde sözleşmede devir bedelinin bulunması tek başına istisnayı ortadan kaldırmaz.
Damga vergisi istisnası ile noter harcı istisnası aynı mıdır?
Hayır. Damga vergisi 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, noter harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında değerlendirilir. Pay devri bakımından her iki kanunda da farklı istisna hükümleri bulunmaktadır.
Özetle ;
Hisse devir sözleşmesinde damga vergisi istisnası, anonim ve limited şirketlerin pay devirlerinde önemli bir vergisel avantaj sağlamaktadır. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı Tablo IV/16 uyarınca anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluşlarına, pay devirlerine, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Bu nedenle, kanundaki şartları taşıyan bir anonim veya limited şirket pay devir sözleşmesi için damga vergisi hesaplanmaz.
Bununla birlikte istisnanın uygulanabilmesi için sözleşmenin gerçek anlamda şirket payının devrine ilişkin olması gerekir. Pay devrinin yanında farklı hukuki işlemler içeren karma sözleşmelerde ise her bir hükmün ve işlemin ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir. Ayrıca damga vergisi istisnası ile noter harcı istisnası birbirinden farklıdır. Pay devri işleminin vergisel boyutu değerlendirilirken 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri birlikte ancak kendi kapsamları içinde ele alınmalıdır.