Limited Şirket Ortağının Sözleşme Hükmü ve Haklı Sebep ile Ortaklıktan Çıkarılması
Limited şirket ortaklığından çıkarılma işlemi nasıl yapılır? Şirket sözleşmesine dayalı çıkarma, haklı sebeple çıkarma davası, genel kurul karar nisapları ve dava süreci hakkında detaylı açıklamaları yazımızda bulabilirsiniz.
Limited ortaklıklarda hissedarlık ilişkisi zaman zaman şirket faaliyetlerinin sağlıklı yürütülmesini zorlaştırabilir. Bu gibi durumlarda ortağın ortaklıktan çıkarılması gündeme gelebilir. Türk Ticaret Kanunu, bir ortağın şirketten çıkarılabilmesi için şirket sözleşmesine dayalı çıkarma veya haklı sebeple çıkarma davası olmak üzere iki farklı yöntem öngörmektedir.
Bu yazıda ortağın şirket sözleşmesi hükmüne dayanarak çıkarılması, haklı sebeple çıkarma davası, genel kurul karar nisapları ve dava süreci detaylı şekilde ele alınmaktadır.
I.Ortağı Şirket Sözleşmesi Hükmü ile Şirketten Çıkarma
Türk Ticaret Kanunu’nun 640. maddesine göre şirket sözleşmesinde bir ortağın hangi sebeplerle şirketten çıkarılabileceği düzenlenebilir.
Bu düzenleme ile:
- Şirkete, kendisi açısından önemli olan durumlarda ortağı çıkarma imkânı tanınır
- Ortaklar açısından hukuk güvenliği sağlanır
Böylece ortaklar hangi hallerde ortaklıktan çıkarılabileceklerini önceden bilerek hareket ederler.
Çıkarma Sebeplerinin Belirlenmesi
Ortaklıktan çıkarma sebeplerinin neler olacağı şirket kurucularının ve ortakların takdirine bırakılmıştır.
Ortaklar bu sebepleri:
- Kendi aralarında anlaşarak belirleyebilir
- Şirket sözleşmesine açık şekilde yazabilir
Örneğin şirket sözleşmesinde;
- Şirketin para, mal veya belgeleri üzerinde suç işleyen ortakların çıkarılacağı
yönünde hükümler yer alabilir.
Bu tür bir düzenleme varsa, söz konusu sebeplerin gerçekleşmesi halinde genel kurul kararı ile ortaklıktan çıkarma mümkündür.
Ortaklıktan Çıkarma Kararının Alınması
Şirket sözleşmesinde öngörülen sebepler gerçekleştiğinde genel kurul kararı ile ortağın çıkarılması mümkündür.
Bu kararın alınabilmesi için:
- Toplantı nisabı: Oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu
- Karar nisabı: Toplantıda temsil edilen oyların en az üçte ikisi
gereklidir.
📌 Hakkında çıkarma talep edilen ortak oylamaya katılabilir.
Ancak ortaklık sıfatını kaybettikten sonra genel kurul toplantılarına katılamaz ve oy kullanamaz.
2 ortaklı şirketlerde genel kurul kararı nasıl alınır? Bu konuda özel bir usul var mıdır?
Çıkarma Kararına Karşı Dava Açılması
Genel kurul tarafından alınan çıkarma kararı:
- Ortağa noter aracılığıyla bildirilir.
Ortak, bu karara karşı:
- Bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
Çıkarma Sebeplerinin Sonradan Sözleşmeye Eklenmesi
Ortaklıktan çıkarma sebepleri:
- Şirket kuruluşunda sözleşmeye konulabileceği gibi
- Sonradan sözleşme değişikliği ile de eklenebilir
Ancak bu değişiklik:
- Tüm ortakların oy birliği ile alınacak genel kurul kararıyla mümkündür.
Bununla birlikte, ortaklıktan çıkarma sebeplerinin sözleşmede yer alması zorunlu değildir. Bu konu tamamen ortakların takdirine bırakılmıştır.
II.Haklı Sebeple Ortaklıktan Çıkarma Davası
Şirket sözleşmesinde çıkarma sebepleri düzenlenmemiş olsa bile haklı sebeplerin varlığı halinde ortağın ortaklıktan çıkarılması mümkündür.
Türk Ticaret Kanunu’na göre:
- Şirket sözleşmesinde hüküm bulunmasa
- Veya sözleşmede yer almayan bir haklı sebep ortaya çıksa
şirket çıkarma davası açabilir.
Bu mekanizma özellikle:
- Şirketin faaliyetlerinin sağlıklı yürütülmesini
- Şirket içindeki çalışma düzeninin korunmasını
amaçlar.
Haklı Sebep Kavramı
Kanunda haklı sebebin ne olduğu açık şekilde tanımlanmamıştır.
Bu nedenle:
- İleri sürülen sebebin gerçekten haklı olup olmadığı
- Ortaklıktan çıkarma için yeterli olup olmadığı
mahkeme tarafından değerlendirilir.
Dolayısıyla şirketin, çıkarma sebebini ispat etmesi gerekir.
Öğretide Kabul Edilen Haklı Sebep Örnekleri
Öğretide haklı sebep olarak kabul edilen bazı durumlar şunlardır:
- Yolsuzluk yapılması
- Ehliyetsizlik
- Şirket itibarını zedeleyici davranışlar
- Bağlılık yükümlülüğünün ihlali
- Yan veya ek edim yükümlülüklerinin ihlal edilmesi
Yargı Kararlarında Haklı Sebep Sayılan Haller
Yargı uygulamasında aşağıdaki davranışlar ortaklıktan çıkarma için haklı sebep olarak kabul edilmiştir:
- Rekabet yasağına aykırı davranışlar
- Şirket faaliyetlerini engelleyen davranışlar
- Şirket mallarının kötüye kullanılması
- Müşterilerin başka işletmelere yönlendirilmesi
- Şirketi zarara uğratacak işlemler yapılması
- Ortakların imzalarının taklit edilmesi
- Şirket işlerine ilgisiz kalınması
- Toplantılara katılmayarak şirket faaliyetlerinin aksatılması
Haklı Sebeple Çıkarma Davasında Genel Kurul Kararı
Haklı sebeple çıkarma davası açılabilmesi için genel kurulun mahkemeye başvurma kararı alması gerekir.
Bu kararın alınabilmesi için:
- Toplantı nisabı: Oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğu
- Karar nisabı: Genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisi
gereklidir.
Başka bir ifadeyle:
- Toplantıda oy hakkına sahip sermayenin yarısından fazlası bulunmalıdır.
- Karar ise temsil edilen oyların üçte ikisi ile alınmalıdır.
Peki, 2 ortaklı şirkette genel kurul kararı nasıl alınacaktır? Çıkarmak isteyen ortak azınlık paya sahipse ve bu yüzden genel kurul kararı alınamıyorsa ne olacaktır?
Mahkeme Süreci
Mahkeme öncelikle:
- Genel kurul kararının usulüne uygun alınıp alınmadığını inceler.
Bu şart sağlanıyorsa daha sonra:
- İleri sürülen sebeplerin gerçekten haklı sebep oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir.
Dolayısıyla dava sürecinde hem genel kurul kararının geçerliliği hem de çıkarma sebeplerinin haklılığı araştırılır.
Özetle:
Ortaklıktan çıkarma işlemi iki farklı şekilde gerçekleşebilir:
- Şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplere dayanarak genel kurul kararı ile çıkarma
- Haklı sebeplerin varlığı halinde mahkeme yoluyla çıkarma
Her iki durumda da genel kurul karar nisapları, noter bildirimi, dava hakkı ve mahkeme incelemesi süreç açısından büyük önem taşır. Bu mekanizmalar, hem şirket faaliyetlerinin sağlıklı yürütülmesini hem de ortakların hukuki güvenliğinin korunmasını amaçlamaktadır.
Limited şirket ortaklığından çıkarılma hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.
