İntifa Senetleri

Kurucu İntifa Senetleri, Adi İntifa Senetleri ve Katılma İntifa Senetleri

Anonim şirketlerde pay sahipliği hakkını temsil etmeyen ancak sahibine belirli mali haklar sağlayabilen menkul kıymetlerden biri intifa senedidir. İntifa senetleri, şirket sermayesini temsil etmez ve sahibine kural olarak ortaklık sıfatı kazandırmaz. Buna karşılık intifa senedi sahiplerine net kârdan pay alma, tasfiye sonucunda kalan tutara katılma veya belirli şartlarda yeni çıkarılacak payları alma gibi haklar tanınabilir. Türk Ticaret Kanunu’nun 502 ve 503. maddeleri bu konunun temelini oluşturmaktadır.

İntifa senetleri uygulamada özellikle kurucu intifa senetleri, adi intifa senetleri ve katılma intifa senetleri (KİS) başlıkları altında incelenmektedir. Ancak bu üçlü ayrımın TTK’da tek bir madde altında yapılmış kanuni bir sınıflandırma olmadığını belirtmek gerekir.

İntifa Senedi Nedir?

İntifa senedi, sahibine anonim şirket sermayesinde pay sahipliği sağlamaksızın belirli mali haklar tanıyabilen bir menkul kıymettir. TTK’nın 503. maddesine göre intifa senedi sahiplerine pay sahipliği hakları verilemez. Bununla birlikte intifa senedi sahiplerine:

• Net kâra katılma,
• Tasfiye sonucunda kalan tutara katılma,
• Yeni çıkarılacak payları alma

haklarından biri veya birkaçı tanınabilir. Bu nedenle intifa senedini doğrudan hisse senedi veya pay senedi olarak değerlendirmek doğru değildir. Pay senedi şirket sermayesindeki bir payı temsil ederken intifa senedi sermayeyi temsil etmez.

İntifa Senedinin Türleri Nelerdir?

Uygulamada intifa senetleri başlıca üç grupta incelenmektedir:

1. Kurucu intifa senetleri
2. Adi intifa senetleri
3. Katılma intifa senetleri (KİS)

Ancak ilk iki grup esas olarak Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde, KİS ise sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir.

1. Kurucu İntifa Senetleri

Kurucu intifa senetleri, anonim şirketin kuruluşunda kuruculara tanınan özel menfaatlerin bir senet şeklinde somutlaştırılması amacıyla kullanılan araçlardır. Türk Ticaret Kanunu’nun 348. maddesinde kurucu menfaatleri düzenlenmiş, kuruculara şirket kârından pay verilmesine ilişkin özel kurallar getirilmiştir. Bu nedenle kurucu intifa senetleri, şirketin kuruluşunda emeği veya katkısı bulunan kuruculara belirli mali menfaatler sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Burada önemli olan nokta, kurucu intifa senedinin şirket sermayesinde bir pay temsil etmemesidir. Kurucu intifa senedi sahibi bu nedenle sırf senede sahip olduğu için anonim şirket ortağı haline gelmez.

Kurucu İntifa Senedinin Özellikleri

Kurucu intifa senetlerinin başlıca özellikleri şunlardır:

• Sermayeyi temsil etmez.
• Sahibine ortaklık sıfatı kazandırmaz.
• Pay sahiplerine ait oy hakkını vermez.
• Kurucuya belirli mali menfaatler sağlayabilir.
• Şirketin kuruluşunda düzenlenen esas sözleşme hükümleri önem taşır.
• İntifa senedi, tanınan hakkın kendisiyle tamamen aynı şey değildir.

TTK’nın 502. maddesi de kurucular için çıkarılan intifa senetlerini genel intifa senedi düzenlemesi kapsamında ayrıca anmaktadır.

2. Adi İntifa Senetleri

Adi intifa senetleri, kurucu intifa senetlerinden farklı olarak şirketle belirli bir ilişkisi bulunan başka kişiler lehine çıkarılabilen intifa senetleridir. TTK’nın 502. maddesine göre genel kurul, esas sözleşme uyarınca veya esas sözleşmeyi değiştirerek;

• Bedeli kanuna uygun şekilde yok edilen payların sahipleri,
• Alacaklılar,
• Bunlara benzer bir sebeple şirketle ilgili olan kişiler

lehine intifa senedi çıkarılmasına karar verebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, intifa senedinin çıkarılmasının esas sözleşmede buna imkân veren bir düzenlemeye dayanması veya esas sözleşmenin bu amaçla değiştirilmesidir.

Adi İntifa Senedi Kime Verilebilir?

Adi intifa senedi için kanunda belirli kişi grupları sayılmıştır. Örneğin şirketle ilişkisi bulunan bir alacaklı veya bedeli kanuna uygun olarak yok edilmiş bir payın eski sahibi bakımından intifa senedi gündeme gelebilir. Ancak her alacaklıya veya şirketle herhangi bir şekilde ilişkisi bulunan herkese otomatik olarak intifa senedi verilmesi söz konusu değildir. İntifa senedinin çıkarılabilmesi için TTK’da öngörülen şartların ve şirket esas sözleşmesindeki düzenlemelerin dikkate alınması gerekir.

3. Katılma İntifa Senetleri (KİS)

Katılma intifa senetleri, intifa senetlerinin sermaye piyasası mevzuatı kapsamında düzenlenen özel bir türüdür. KİS’ler, ortaklık tarafından nakit karşılığında satılmak üzere ihraç edilebilen ve sahibine belirli mali haklar sağlayan pay benzeri menkul kıymetlerdir. Güncel olarak KİS düzenlemeleri Sermaye Piyasası Kurulu’nun VII-128.1 sayılı Pay Tebliği’nin 36 ila 43. maddeleri arasında yer almaktadır. Eski Seri: III, No: 10 sayılı KİS Tebliği ise Pay Tebliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. KİS’ler;

• Net kârdan pay alma,
• Tasfiye sonucunda kalan tutara katılma,
• Halka açık olmayan ortaklıklarda yeni çıkarılacak payları alma

haklarından birini veya birkaçını içerecek şekilde ihraç edilebilir.

Katılma İntifa Senetleri ile Adi İntifa Senetleri Arasındaki Fark

KİS ile TTK kapsamında çıkarılan adi intifa senetleri birbirine benzemekle birlikte aynı hukuki yapıya sahip değildir. Adi intifa senetleri TTK’nın 502 ve 503. maddeleri kapsamında değerlendirilirken KİS’ler ayrıca sermaye piyasası mevzuatının düzenlemelerine tabidir. KİS ihracı için esas sözleşmede KİS ihracına imkân veren hüküm bulunması ve genel kurul tarafından karar alınması gerekir. Genel kurul kararında KİS’lerin nominal değeri, halka arz edilip edilmeyeceği ve hangi hakların tanınacağı gibi hususlara yer verilmelidir.

İntifa Senedi Sahibine Hangi Haklar Verilebilir?

İntifa senedi sahibine verilebilecek haklar senedin türüne ve dayandığı düzenlemeye göre değişebilir. TTK’nın 503. maddesinde üç temel hak öne çıkmaktadır:

Kârdan Pay Alma Hakkı

İntifa senedi sahibine şirketin net kârından pay alma hakkı tanınabilir. Ancak bu hak, şirket sermayesinde pay sahibi olunduğu anlamına gelmez.

Tasfiye Bakiyesine Katılma Hakkı

Şirketin tasfiye edilmesi sonucunda borçlar ödendikten sonra kalan tutara katılma hakkı da intifa senedi sahibine tanınabilir.

Yeni Payları Alma Hakkı

Kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde intifa senedi sahibine gelecekte çıkarılacak yeni payları alma hakkı tanınabilir. Bu üç hak aynı anda veya yalnızca birkaçı birlikte tanınabilir.

İntifa Senedi Sahibine Oy Hakkı Verilir mi?

Kural olarak hayır. İntifa senedi sahibine pay sahipliği hakları verilemez. Dolayısıyla intifa senedi sahibinin sırf bu senede sahip olması nedeniyle anonim şirket genel kurulunda pay sahibi gibi oy kullanması mümkün değildir. Bu özellik, intifa senedini pay senedinden ayıran en önemli unsurlardan biridir. Dolayısıyla:

• Pay senedi = Pay sahipliği ve ortaklık hakları
• İntifa senedi = Pay sahipliği olmaksızın tanınabilen belirli mali haklar

şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.

İntifa Senedi Sahibine Ortaklık Sıfatı Kazandırılır mı?

Hayır. İntifa senedi şirket sermayesinde bir payı temsil etmez. Bu nedenle intifa senedi sahibi, yalnızca intifa senedine dayanarak şirket ortağı haline gelmez. TTK’nın 503. maddesi bu konuda açık bir düzenleme getirmektedir. İntifa senedi sahiplerine pay sahipliği hakları verilemez. Bununla birlikte intifa senedi sahibi aynı zamanda şirketin pay sahibi olabilir. Örneğin bir kişi hem şirketin %10 oranında payına sahip olup hem de ayrıca intifa senedi taşıyabilir. Bu durumda kişinin ortaklık hakları payından, intifa senedinden doğan mali hakları ise intifa senedinden kaynaklanır.

İntifa Senedi ile Pay Senedi Arasındaki Farklar

İntifa senedi ile pay senedi arasında önemli hukuki farklılıklar bulunmaktadır.

Bu nedenle iki senedin aynı hukuki işlevi gördüğü düşünülmemelidir.

İntifa Senetleri Emre veya Hamiline Yazılabilir mi?

TTK’nın 502. maddesine göre kurucular için çıkarılanlar da dahil olmak üzere intifa senetleri emre veya hamiline yazılı olabilir. Bu düzenleme, intifa senetlerinin kıymetli evrak niteliği bakımından önemli bir özelliğidir. Ancak senedin emre veya hamiline yazılı olması, sahibine pay sahipliği hakkı kazandırmaz. Senet hangi şekilde düzenlenmiş olursa olsun, tanınan hakların kapsamı ilgili esas sözleşme ve kanuni düzenlemeler çerçevesinde belirlenir.

İntifa Senedi Çıkarılması İçin Esas Sözleşme Gerekir mi?

TTK kapsamındaki intifa senetleri bakımından esas sözleşme önemli bir yere sahiptir. TTK’nın 502. maddesine göre genel kurul, esas sözleşme uyarınca veya esas sözleşmeyi değiştirerek intifa senedi çıkarılmasına karar verebilir. Bu nedenle şirketin esas sözleşmesinde intifa senetlerine ilişkin hükümlerin bulunup bulunmadığının öncelikle incelenmesi gerekir. KİS bakımından da esas sözleşmede KİS ihracına imkân veren hükmün bulunması ve genel kurul kararı alınması zorunludur.

İntifa Senetleri Neden Kullanılır?

İntifa senetleri şirketler açısından farklı amaçlara hizmet edebilir. Özellikle:

• Kuruculara belirli mali menfaatler sağlanması,
• Şirketle özel ilişkisi bulunan kişilere belirli haklar tanınması,
• Şirketin sermaye yapısına ortak almadan finansman sağlanması,
• Belirli kişilerin şirketin gelecekteki ekonomik sonuçlarından yararlanmasının sağlanması,
• KİS yoluyla sermaye piyasasından fon temin edilmesi

gibi amaçlarla kullanılabilir. KİS bakımından özellikle şirket sermayesinde doğrudan ortaklık yaratmadan belirli ekonomik hakların yatırımcılara sunulabilmesi önem taşımaktadır.

KİS ile Şirkete Finansman Sağlanabilir mi?

Evet. Katılma intifa senetlerinin önemli özelliklerinden biri, nakit karşılığında ihraç edilebilmesidir. Bu yapı sayesinde şirket, doğrudan pay ihraç ederek ortaklık yapısını değiştirmeden, KİS ihracı yoluyla finansman sağlamayı amaçlayabilir. Ancak KİS ihracı sermaye piyasası mevzuatına tabi olduğundan, yalnızca esas sözleşmeye hüküm koyulması yeterli değildir. Güncel SPK düzenlemelerinde genel kurul kararı, Kurula başvuru ve ilgili ihraç koşulları ayrıca düzenlenmiştir.

KİS Sahibine Yeni Pay Alma Hakkı Verilebilir mi?

Bu konuda halka açık ve halka açık olmayan ortaklıklar arasında önemli bir ayrım vardır. Halka açık olmayan ortaklıklarda, esas sözleşmede gerekli düzenlemenin bulunması şartıyla KİS sahiplerine sermaye artırımı yoluyla çıkarılacak yeni payları alma hakkı tanınabilir. Buna karşılık halka açık ortaklıklar tarafından ihraç edilen KİS’lere yeni pay alma hakkı tanınmasına ilişkin özel sınırlamalar bulunmaktadır. Bu nedenle KİS düzenlemesi yapılırken şirketin halka açık olup olmadığı mutlaka dikkate alınmalıdır.

İntifa Senetleri ile İlgili Önemli Hukuki Noktalar

İntifa senedi oluşturulurken yalnızca senedin basılması veya düzenlenmesi yeterli değildir. Şirketin özellikle şu konuları birlikte değerlendirmesi gerekir:

• Esas sözleşmedeki düzenlemeler
• Genel kurul kararı
• İntifa senedi sahibine tanınacak haklar
• Senedin türü
• Senedin süresi
• Devir koşulları
• Kâr payı düzenlemesi
• Tasfiye bakiyesine katılma şartları
• Yeni pay alma hakkının kapsamı
• KİS söz konusuysa SPK düzenlemeleri
• Senetlerin fiziki veya kaydi olarak izlenmesine ilişkin hükümler

Özellikle KİS ihraçlarında sermaye piyasası mevzuatının ayrıca dikkate alınması gerekir.

İntifa Senedinin Türleri Hakkında Sonuç

İntifa senetleri, anonim şirketlerde sermayeyi temsil etmeksizin belirli ekonomik hakların tanınmasına imkân sağlayan önemli araçlardır. Uygulamada kurucu intifa senetleri, adi intifa senetleri ve katılma intifa senetleri şeklinde bir ayrım yapılmaktadır. Kurucu ve adi intifa senetleri esas olarak Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında değerlendirilirken, katılma intifa senetleri ayrıca sermaye piyasası mevzuatına tabidir.

TTK’nın 502 ve 503. maddeleri, intifa senetlerinin çıkarılması ve sahiplerine tanınabilecek haklar bakımından temel hükümleri içermektedir. İntifa senedi sahibine ortaklık sıfatı veya pay sahipliği hakları verilemez; buna karşılık kâra, tasfiye bakiyesine veya kanunda öngörülen şartlarla yeni paylara ilişkin haklar tanınabilir. KİS bakımından ise güncel düzenleme SPK’nın VII-128.1 sayılı Pay Tebliği’nin 36-43. maddelerinde yer almaktadır. Eski Seri: III, No: 10 sayılı KİS Tebliği artık yürürlükte değildir.

Bu nedenle intifa senedi oluşturulması veya mevcut bir intifa senedinin devri planlanıyorsa, yalnızca senet metnine değil, şirket esas sözleşmesine, genel kurul kararına ve senedin türüne göre uygulanacak mevzuata birlikte bakılması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

İntifa senedinin türleri nelerdir?

Uygulamada intifa senetleri kurucu intifa senetleri, adi intifa senetleri ve katılma intifa senetleri (KİS) şeklinde incelenir. Ancak bu ayrım TTK’da tek bir madde altında yapılmış resmi bir sınıflandırma değildir.

İntifa senedi sahibine ortaklık hakkı verir mi?

Hayır. İntifa senedi şirket sermayesinde bir payı temsil etmez ve sahibine ortaklık sıfatı kazandırmaz. TTK’nın 503. maddesi uyarınca intifa senedi sahibine pay sahipliği hakları verilemez.

İntifa senedi sahibine hangi haklar tanınabilir?

İntifa senedi sahibine net kâra katılma, tasfiye sonucunda kalan tutara katılma ve şartları varsa yeni çıkarılacak payları alma hakları tanınabilir.

Katılma intifa senedi nedir?

Katılma intifa senedi, SPK’nın Pay Tebliği kapsamında düzenlenen, nakit karşılığında ihraç edilebilen ve sahibine kâr payı, tasfiye bakiyesi veya belirli şartlarda yeni pay alma hakkı sağlayabilen pay benzeri menkul kıymettir.

İntifa senedi ile pay senedi arasındaki fark nedir?

Pay senedi şirket sermayesinde bir payı temsil eder ve sahibine ortaklık hakları sağlar. İntifa senedi ise sermayeyi temsil etmez ve sahibine ortaklık sıfatı kazandırmaz; buna karşılık belirli mali haklar sağlayabilir.