Aile Şirketleri İçin Aile Anayasası Örneği
Aile Anayasası örneği arıyorsanız, aşağıdaki şablona göz atabilirsiniz. Örnek şablon, Credit Suisse “Family Governance” White Paper çalışmasından alınıp tercüme edilmiştir. Örneğimize geçmeden önce Aile Şirketi Anayasası ile ilgili kısa bazı bilgilendirmelerde bulunmamız faydalı olacaktır. Aile Şirketi Anayasası, aile üyelerinin sahip olduğu işletmelerde veya aile varlıklarının yönetiminde aile bireyleri arasındaki ilişkileri, hak ve sorumlulukları, karar alma süreçlerini ve temel ilkeleri belirleyen yazılı bir kurallar bütünüdür. Genellikle aile şirketlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak, kuşaklar arası geçişi düzenlemek ve aile içi anlaşmazlıkları önlemek amacıyla hazırlanır.
Aile Şirketi Anayasasının Temel Amacı
Aile Şirketi Anayasasının başlıca amaçları şunlardır:
- Aile ile şirket arasındaki ilişkiyi düzenlemek
- Aile üyelerinin şirketteki rol ve sorumluluklarını belirlemek
- Kuşaklar arası yönetim devrini planlamak
- Olası aile içi çatışmaları önlemek
- Şirket yönetiminde şeffaflık ve sürdürülebilirlik sağlamak
Bu belge sayesinde aile üyeleri arasında ortak bir vizyon ve kurallar sistemi oluşturulur.
Aile Şirketi Anayasasında Yer Alan Başlıca Konular
Bir aile şirketi anayasasında genellikle şu konular bulunur:
- Ailenin değerleri ve vizyonu
- Şirkette çalışma koşulları
- Aile üyelerinin yönetimde yer alma şartları
- Kâr dağıtım politikası
- Hisse devri kuralları
- Kuşaklar arası geçiş planı
- Aile konseyi veya aile meclisi yapısı
- Uyuşmazlık çözüm mekanizmaları
Aile Şirketi Anayasasının Özellikleri
- Yazılı bir belgedir.
- Hukuki sözleşme niteliği zorunlu değildir ancak bağlayıcı ilkeler içerir.
- Aile üyelerinin ortak mutabakatıyla hazırlanır.
- Gerektiğinde zaman içinde güncellenebilir.
Aile Şirketi Anayasası Neden Önemlidir?
Aile şirketlerinin önemli bir kısmı kuşak değişimi sırasında yönetim sorunları yaşayabilir. Aile Şirketi Anayasası:
- Yönetim karmaşasını azaltır
- Aile bireyleri arasında güven oluşturur
- Şirketin kurumsallaşmasını destekler
- Uzun vadeli stratejik planlamayı kolaylaştırır
Bu nedenle özellikle büyük veya birden fazla kuşağın yer aldığı aile şirketlerinde önemli bir yönetim aracıdır.
Aile Şirketi Anayasası Örneği :
……. AİLESİ … ANAYASASI
1.Giriş
1.1. Amaç
Bu … Aile Şirketi Anayasası, önümüzdeki 20 ila 30 yıllık dönem boyunca – ikinci kuşaktan üçüncü kuşağa geçişin gerçekleşmesini öngördüğümüz bir süreçte – aile üyeleri ile şirket arasındaki ilişkiler için bir referans çerçevesi oluşturmak amacıyla hazırlanmıştır.
Bizler, … Ailesi üyeleri olarak, ortak bağlarımızın bilincinde olduğumuzu ve … Anonim Şirketi aracılığıyla oluşan mirası gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğunu üstlendiğimizi kabul ederiz.
1.2. Misyon
Aile Şirketi Anayasası;
- … Anonim Şirketi ile … Ailesi’nin nasıl bir yapı olmak istediklerini açıklığa kavuşturur ve aile ile şirket arasındaki ilişkinin temel esaslarının çerçevesini ortaya koyar.
- Aile işletmesinin vazgeçilmez unsurları olan birlik ve bağlılığın güçlendirilmesine katkı sağlayacak yolları vurgular.
- Şirketi düzenleyen mevzuata ve şirket esas sözleşmesine asla aykırı olamaz.
1.3. Anayasanın Onaylanması ve Değiştirilmesi
İşbu Aile Şirketi Anayasası’nın onaylanması ve gerektiğinde değiştirilmesi konusunda yetkili organ Aile Konseyi’dir.
2.Anayasanın Temel İlkeleri
2.1. Kurucular Hakkında
Kurucular hakkında bilgilere yer verilir.
2.2. Gelecek Kuşaklara Aktarılacak Değerler
İkinci kuşak olarak, bugüne kadar yürütülen çalışmaların temelini oluşturan aşağıdaki değerleri gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlarız:
2.2.1. Çalışma ahlakı ve hesap verebilirlik bilinci
Kurucuların girişimci vizyonunun sürdürülebilmesi için en önemli araçtır. En yüksek göreli kaliteyi yansıtan ürünler ortaya koyan yoğun ve disiplinli çalışma anlayışı, başarımızın temel nedenidir.
2.2.2. Ortaklar arasında anlayış, birlik, uyum ve güçlü bağlar
Bu unsurlar, şirketin sürekliliğinde belirleyici rol oynamıştır ve … Ailesi’nin geniş yapısında da önemini korumaktadır.
2.2.3. Markaya sahip çıkma bilinci
Pay sahipleri olarak, davranışlarımızın şirket, diğer ortaklar ve aile itibarımız üzerindeki etkilerini her zaman göz önünde bulundurmak zorundayız.
2.2.4. Etik davranış
Sağduyu, dürüstlük ve tevazu ile somutlaşan etik yaklaşım, ortak yararın hizmetindedir.
2.2.5. Şirket hedeflerine ulaşma konusunda özveri ve bağlılık
2.2.6. Şirketin yönetim organlarına güven ve saygı
Bugün yönetim, aile ve aile varlıklarının idaresi sorumluluğunu üstlenen kişilere ve gelecekte bu görevleri üstlenecek olanlara saygı esastır.
2.2.7. Müşteriler ve tedarikçilerle ortaklık anlayışı
Tedarik zincirindeki tüm paydaşlar için ilişkinin değerini sürekli artırmayı hedefleriz.
2.2.8. Aileye ve aile şirketine bağlılık
Aileden pay sahibi veya yönetim kurulu üyesi olan bir kişi, yalnızca aile mensubu olması sebebiyle … Anonim Şirketi bünyesindeki mesleki kariyerinde herhangi bir ayrıcalığa sahip olamaz.
Bu kapsamda, yönetimde aktif rol alan aile bireyleri; ücret, çalışma süresi, terfi ve izinler dâhil olmak üzere, aile dışı çalışanlarla aynı hak ve yükümlülüklere tabidir.
2.2.9. Hayırseverlik
Bağış ve sosyal sorumluluk faaliyetleri, Aile Konseyi gözetiminde, … Ailesi Vakfı aracılığıyla sürdürülecektir.
2.3. Diğer Değerler
Birinci kuşak, aşağıdaki değerlerin ikinci kuşak tarafından zaman içinde benimsenmesini ve içselleştirilmesini sağlamayı taahhüt eder:
2.3.1. İşe adanmışlık ile aile yaşamı arasında denge
Bu denge, gelecek kuşağın sağlıklı gelişimini, aile birliğini ve şirkete yönelik sürdürülebilir bağlılığı destekler.
2.3.2. Özel alanlarda odaklı farklılaşma ve müşteriye özel çözümler
Özgün yetkinliklere, kişiselleştirmeye ve yenilikçi iş yapma biçimlerine dayalı rekabet anlayışı, ticarileştirme ve fiyat rekabetinden korunmayı sağlar.
2.3.3. Aile ve şirket geçmişine dayanan tarih bilinci
Bu bilinç, aile bireylerine miraslarını hatırlatır ve aileyi ve şirketi güçlü bir geleceğe hazırlar.
2.3.4. Rekabet gücünü sürdürebilen güçlü bir şirketin parçası olma arzusu
Bir aile bireyinin motivasyonu, aile şirketinin büyümesine ve sürekliliğine katkı sunabilme fırsatından kaynaklanmalıdır.
2.3.5. Tüm paydaşlara saygı
Aile bireyleri, çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve rakipler dâhil olmak üzere herkes saygıyı hak eder.
2.3.6. Aile şirketi pay sahipliğinin yükümlülük ve sorumluluklarının bilincinde olunması
Şirket için en doğru kaynakların sağlanması ve diğer pay sahipleriyle yapıcı iş birliği bu sorumlulukların başında gelir.
2.3.7. Pay sahipliğinin bir ayrıcalık olduğunun kabulü
Atalarımızdan devraldığımız bu miras kapsamında sermayeyi sorumlu biçimde kullanmak, mümkün olduğunca büyütmek ve sonraki kuşağa aktarmak temel yükümlülüktür.
2.3.8. Markası ve müşteri hizmetleriyle alanında öne çıkan bir şirketin gelecek kuşaklara devredilmesi
2.3.9. Şirkette uzun vadeli pay sahibi olarak kalmak istemeyen veya bu değerleri paylaşmayan pay sahipleri için, belirlenmiş usullere uygun biçimde, likidite ve barışçıl ayrılma çözümleri geliştirilmesi
2.3.10. Hem aile bireyleri hem de çalışanlar için varlık ve fırsat oluşturulması
3.Hedeflediğimiz Şirket Yapısı
3.1. Aile Konseyi ve Yönetim Kurulu’nda temsil edilen ailelerin, şirket üzerindeki kontrol payını muhafaza ettiği bir şirket.
3.2. Faaliyet alanında liderler arasında yer alan bir şirket.
3.3. Teknoloji odaklı, yenilikçi, süreç iyileştirmelerini ve ürün inovasyonlarını sürekli takip eden; … Anonim Şirketi’nin ana müşterileri açısından tercih edilen bir iş ortağı olarak kalmasını sağlayan bir şirket.
3.4. Sürekli büyüyen ve çalışanlarına yaşamlarını sürdürebilecekleri, kişisel ve mesleki gelişim imkânları sunan bir şirket.
3.5. Nesiller boyunca, aile bireylerinin Yönetim Kurulu’nda ve/veya üst yönetimde yer aldığı, profesyonel biçimde yönetilen bir aile şirketi.
Bu çerçevede;
- Her aile bireyine gelişigüzel şekilde iş pozisyonu tahsis edilemez.
- Şirkette görev alan aile bireyleri liderlik pozisyonlarında bulunmalı; bu görevler, birlik vizyonuna sahip olmayı, insan yönetimi yetkinliğini ve ileri düzey teknik ve yönetsel becerileri gerektirir.
- Kişisel özgürlüklere saygı çerçevesinde, aile bireylerinin şirket liderliği rollerine hazırlanması öncelik olarak kabul edilir.
3.6. Hem aile mensubu hem de aile dışı yöneticilere cazip kariyer olanakları ve yetkiyle çalışma imkânı sunan, çağdaş profesyonel yönetim anlayışıyla desteklenen bir organizasyon yapısı.
4. Aile Şirketinin Pay Sahiplerinden Beklentileri
4.1. Şirketin uzun vadeli ve sabırlı sermayeye dayalı rekabet stratejilerini uygulayabilmesini sağlayacak uzun vadeli yatırım bakış açısı.
4.2. Şirketin entelektüel sermayesinin geliştirilmesine destek.
4.3. Ürün geliştirme ve yeni pazarların oluşturulmasına destek.
4.4. Şirkette fiilen görev alan pay sahiplerinden sektörel ve operasyonel deneyim katkısı.
4.5. Aile şirketinin kuşaklar boyu devamlılığına bağlılık.
4.6. Sahip, yönetici ve aile bireyi rollerinin birbirinden farklı olduğunun kabul edilmesi ve bu ayrımın korunması.
4.7. … Anonim Şirketi’nin itibarını güçlendiren etik ve sorumlu davranış.
5.Pay Sahiplerinin Aile Şirketinden Beklentileri
5.1. Mevcut rekabet koşulları ve pazarların gelişimine rağmen faaliyet hacminin büyümesi.
5.2. Şirket değerinin ve pay sahiplerinin varlığının artırılması. Bu amaçla üst yönetim aşağıdaki stratejik taahhütleri üstlenir:
- En yüksek ürün ve/veya hizmet değerini sunarak müşteri sadakati sağlamak,
- Yeni ürün ve hizmetler geliştirmek,
- Gelecek vadeden segment ve pazarlara girmek, cazibesini yitiren alanlardan çıkmak,
- Ölçek ekonomileri, entegrasyon ve bürokrasinin önlenmesi yoluyla maliyet avantajı sağlamak,
- Yıllık kârın en az % 30’unu yeniden yatırıma yönlendirmek,
- İştirakler ve ortak girişimler kurmak,
- Organik büyümeyi destekleyecek satın almalar yapmak.
5.3. Aşırı risk almadan, spekülasyona girmeden ve bağımsızlık için gerekli düşük borç/özsermaye oranını tehlikeye atmadan dengeli büyüme.
5.4. Büyümenin esas olarak iç nakit akışlarıyla finanse edilmesi; yalnızca istisnai ve çok güçlü fırsatlar için dış finansman kullanılması.
5.5. Yeniden yatırım ihtiyacını gözeten ve pay sahiplerinin beklentilerini dikkate alan, piyasa koşullarına duyarlı temettü politikası.
5.6. Pay sahiplerine, şirketin durumu ve pazarları hakkında kapsamlı ve düzenli bilgi verilmesi.
5.7. En iyi uygulamaların benimsenmesi ve nitelikli profesyonellerin (aile içinden veya dışından) seçilmesi ve elde tutulması.
5.8. Üst yönetim pozisyonları için uygun ve yetkin görülen aile bireylerine, eşdeğer nitelikteki aile dışı adaylara kıyasla öncelik tanınması.
5.9. Mülkiyet devri ve halefiyet konularında profesyonel danışmanlık alınması.
5.10. … Anonim Şirketi’nin … Ailesi için sürekli bir gurur kaynağı olması.
6.Aile Şirketinde Çalışma – Aile İstihdam Politikası
Aile bireyleri, … Anonim Şirketi bünyesinde çalışmanın özel sorumluluklar ve zorluklar içerdiğinin bilincinde olmalıdır. Çoğu durumda aile bireylerinden, diğer çalışanlara kıyasla daha yüksek davranış ve performans standartları beklenir. Gelecek kuşakların şirketi tanımalarını sağlamak amacıyla staj programları desteklenir.
6.1. Genel Koşullar
6.1.1. Aile bireyleri, işe alım ve işten çıkarma açısından aile dışı adaylarla aynı kriterlere tabidir.
6.1.2. Performans değerlendirmeleri tüm çalışanlarla aynı esaslara göre yapılır.
6.1.3. Ücretlendirme, pozisyon için geçerli adil piyasa değeri esas alınarak belirlenir.
6.1.4. Terfi ve kariyer olanakları, bireysel performans ve şirket ihtiyaçlarına göre belirlenir.
6.1.5. Aile bireyleri kariyer başlangıcına yönelik staj programlarına katılabilir.
6.1.6. Yaz dönemi istihdamı, hem aile hem de şirket için karşılıklı fayda sağladığı sürece mümkündür.
6.1.7. Hiçbir aile bireyi kalıcı stajyer veya deneyim gerektirmeyen giriş seviyesi pozisyonlarda sürekli olarak istihdam edilemez.
6.1.8. Sürekli istihdam talep eden aile bireylerinin, … Anonim Şirketi dışında en az üç yıl iş deneyimine ve olumlu performans değerlendirmelerine sahip olması gerekir.
6.1.9. Yönetim, mühendislik ve şirketin başarısı için kritik alanlarda lisansüstü eğitim teşvik edilir. Aile kariyer Gelişim Komitesi kurulacaktır.
6.1.10. Eşler, … Anonim Şirketi’nde kalıcı istihdam için değerlendirmeye alınmaz.
7.Aile Şirketinin Mülkiyeti
7.1. Payların Sahipliği
…’in doğrudan soyundan gelenler, payların kontrolünü muhafaza etmelidir.
7.2. Pay Sahiplerine Yönelik Tavsiyeler
Pay sahipleri;
- Miras planlaması yoluyla pay devrine ilişkin kararlarının şirket ve diğer pay sahipleri üzerindeki etkilerini her zaman dikkate almalıdır.
- Üçüncü kuşaktan yetkin bireylerin, bilinçli ve sorumlu pay sahipleri olarak genel kurul toplantılarına katılabilmeleri sağlanmalıdır.
7.3. Pay Sahipleri İçin Likidite
Şirket, temettü ödemeleri ve bir Likidite Fonu oluşturulması yoluyla pay sahiplerine likidite sağlamayı amaçlar. Fonun amacı, payların alıcısı olarak şirketin kendisinin devreye girmesidir. Likidite Fonu, mevcut pay alım–satım sözleşmesini tamamlayıcı niteliktedir.
Likidite düzenlemesinin temel esasları:
- Yıllık satın alma tutarı, mevcut fon imkânlarına bağlı olarak toplam payların en fazla %1’i ile sınırlıdır.
- Şirket değeri, değerleme uzmanlarınca önerilen ve Yönetim Kurulu tarafından onaylanan bir formül çerçevesinde her yıl belirlenir ve pay sahiplerine bildirilir.
- Fonun alım yapamadığı veya pay sahipleri arasında daha yüksek bedelli alım–satım talepleri oluştuğu durumlarda, işlemler pay sahipleri alım–satım sözleşmesine uygun şekilde Yönetim Kurulu onayına tabidir.
8.Yönetim Organları
Aile şirketinde iki tür yönetim yapısı bulunur:
- Şirketin yönetiminden sorumlu organlar (Genel Kurul ve Yönetim Kurulu),
- Aile Şirketi Anayasası’nın geliştirilmesi ve uygulanmasından sorumlu Aile Konseyi.
8.1. Olağan Genel Kurul
Genel kurulda pay sahiplerine şirket hakkında kapsamlı bilgi sunulur. Bu bilgilerin gizliliği korunur. Yıllık iki Aile Konseyi toplantısından biri, genel kurulun hemen ardından yapılır.
8.2. Yönetim Kurulu
Yönetim Kurulu, genel kuruldan sonra şirketin en üst karar organıdır ve üst yönetimi denetler.
Görevleri arasında:
- Stratejinin onaylanması,
- Finansal performansın izlenmesi,
- Etik davranışın güvence altına alınması,
- Yönetici kadroların geliştirilmesi yer alır.
8.3. Yönetim Kurulunun Çalışma Esasları
- Üyelerin seçimi mevzuat ve şirket esas sözleşmesine göre yapılır.
- En az üç bağımsız üye bulunur.
- … Ailesi’ni temsilen iki üye yer alır.
- Toplantılar üçer aylık dönemlerde yapılır ve en az bir yıl önceden planlanır.
8.4. Aile Konseyi
Aile Konseyi’nin temel amacı, aile bireyleri arasında şirket, aile ve bu ikisi arasındaki ilişkiye yönelik bilinç ve anlayışı geliştirmektir.
Görevleri:
- Aileyi şirket hakkında bilgilendirmek,
- Aile–şirket ilişkilerini güçlendirmek,
- Aile Şirketi Anayasası’nı canlı bir belge olarak güncel tutmak ve yaygınlaştırmak,
- Aile Şirketi Anayasası’nda gerekli görülen değişiklikleri önermek.
16 yaşını doldurmuş tüm aile bireyleri Aile Konseyi üyesi kabul edilir. Konsey en fazla 12 üyeden oluşur.
8.5. Sorun Çözme ve Uyuşmazlık Komitesi
Aile birliğini ve şirket bağlılığını tehdit eden uyuşmazlıkların önlenmesi ve çözülmesi amacıyla kurulur. Aile üyeleri ile en az iki bağımsız uzmandan oluşur.
8.6. Aile Meclisi
Aile Meclisi, kan bağı bulunan aile üyeleri ve eşlerinden oluşur ve yılda bir kez toplanır. Amaçları:
- Aile bireyleri arasındaki ilişkileri güçlendirmek,
- Şirket hakkında bilgi ve farkındalığı artırmak,
- Aile varlığı ve vakıf yapıları hakkında bilinç oluşturmak,
- Aile bağlarını güçlendirecek sosyal etkileşimleri desteklemektir.
Aile Anayasası örneği ve uygulamaları hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.
