Haksız Rekabet Nedir? Türleri, Davalar, Cezalar ve Zamanaşımı
Haksız rekabet davaları nelerdir? Haksız ve hukuka aykırı rekabet nedir? Hangi davranışlar haksız ve hukuka aykırı rekabet sayılır? Türk Ticaret Kanunu’na göre haksız ve hukuka aykırı rekabet türleri, açılabilecek davalar, cezai sorumluluk ve zamanaşımı süreleri bu yazımızda.
I.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabet Nedir?
Haksız ve hukuka aykırı rekabet, ticari hayatta dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasını engelleyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışları ifade eder.
Rakipler arasında veya tedarikçiler ile müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamalar, haksız ve hukuka aykırı kabul edilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre haksız ve hukuka aykırı rekabete ilişkin düzenlemelerin amacı, rekabete katılan tüm tarafların menfaatine dürüst bir rekabet ortamının korunmasıdır.
II.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabet Sayılan Davranışlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda bazı davranışlar haksız ve hukuka aykırı rekabetin başlıca halleri olarak düzenlenmiştir.
1.Dürüstlük Kuralına Aykırı Reklam ve Satış Yöntemleri
Aşağıdaki davranışlar haksız ve hukuka aykırı rekabet kapsamında değerlendirilir:
- Rakipleri veya onların mallarını yanlış, yanıltıcı veya incitici açıklamalarla kötülemek
- Kendi işletmesi, malları veya faaliyetleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalar yapmak
- Sahip olmadığı paye, diploma veya ödüllere sahipmiş gibi davranmak
- Rakip işletmelerle karıştırılmaya yol açan uygulamalar yapmak
- Rakip ürünlerle gerçeğe aykırı veya yanıltıcı karşılaştırmalar yapmak
- Bazı malları tedarik fiyatının altında satışa sunarak müşterileri yanıltmak
- Ek edimler kullanarak ürünün gerçek değeri konusunda müşteriyi yanıltmak
- Saldırgan satış yöntemleri ile müşterinin karar verme özgürlüğünü sınırlamak
- Ürünlerin özelliklerini veya tehlikelerini gizleyerek müşteriyi yanıltmak
- Taksitle satış veya tüketici kredisi ilanlarında zorunlu bilgileri açıkça belirtmemek
- Sözleşmelerde eksik veya yanlış bilgiler içeren sözleşme formülleri kullanmak
2.Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yöneltmek
Bazı durumlarda bir işletme, rakiplerinin sözleşmelerini bozmayı hedefleyebilir. Bu davranışlar da haksız ve hukuka aykırı rekabet sayılır.
Örneğin:
- Müşterileri, başka bir işletmeyle yaptıkları sözleşmeye aykırı davranmaya teşvik etmek
- Rakip işletmelerin çalışanlarına haksız menfaat sağlayarak görevlerini kötüye kullanmalarını sağlamak
- Çalışanları veya temsilcileri üretim ve iş sırlarını açıklamaya yöneltmek
- Alıcıları veya kredi alan kişileri mevcut sözleşmelerinden caymaya teşvik etmek
3.Başkalarının İş Ürünlerinden Yetkisiz Yararlanma
Bir işletmenin emeğiyle ortaya çıkan ticari çalışmaların izinsiz kullanılması da haksız ve hukuka aykırı rekabet oluşturur.
Buna örnek olarak:
- Emanet edilen teklif, hesap veya planlardan yetkisiz yararlanmak
- Yetkisiz şekilde elde edilen ticari çalışmaların kullanılması
- Başkasına ait pazarlamaya hazır çalışmaların teknik yöntemlerle çoğaltılması
4.Üretim ve İş Sırlarının Hukuka Aykırı Açıklanması
Gizlice elde edilen veya hukuka aykırı şekilde öğrenilen üretim ve iş sırlarının kullanılması veya başkalarına açıklanması dürüstlük kuralına aykırı kabul edilir.
5.İş Şartlarına Uymamak
Kanun veya sözleşmelerle belirlenmiş ve rakipler için de geçerli olan iş şartlarına uymamak da haksız ve hukuka aykırı rekabet sayılır.
Aynı şekilde bir meslek dalında olağan kabul edilen ticari şartlara aykırı davranmak da dürüstlük kuralına aykırıdır.
6.Dürüstlük Kuralına Aykırı İşlem Şartları Kullanmak
Önceden hazırlanmış sözleşme şartlarının:
- Kanuni düzenlemelerden önemli ölçüde ayrılması
- Sözleşmenin niteliğine aykırı hak ve borç dağılımı oluşturması
durumunda bu şartlar dürüstlük kuralına aykırı kabul edilir.
III.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabet Halinde Açılabilecek Davalar
Haksız ve hukuka aykırı rekabet nedeniyle ticari itibarı, müşterileri veya ekonomik menfaatleri zarar gören kişiler çeşitli davalar açabilir.
Bunlar:
1.Tespit Davası
Haksız ve hukuka aykırı rekabet fiilinin var olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.
2.Men Davası
Haksız ve hukuka aykırı rekabetin durdurulması ve tekrarının önlenmesi istenir.
3.Sonuçların Ortadan Kaldırılması
Yanıltıcı beyanların düzeltilmesi ve gerekli durumlarda haksız ve hukuka aykırı rekabette kullanılan araçların veya malların imhası talep edilebilir.
4.Maddi Tazminat Davası
Zarar gören kişi, uğradığı zararın tazminini isteyebilir.
Hakim ayrıca davalının haksız ve hukuka aykırı rekabet sonucu elde ettiği menfaatin karşılığına da hükmedebilir.
5.Manevi Tazminat
Gerekli şartlar oluştuğunda manevi tazminat talep edilebilir.
IV.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabete İlişkin Davaları Kimler Açabilir?
Bu davaları açabilecek kişiler ve kurumlar şunlardır:
- Zarar gören kişiler veya işletmeler
- Ekonomik çıkarları zarar gören müşteriler
- Ticaret ve sanayi odaları
- Esnaf odaları
- Borsalar
- Meslekî ve ekonomik birlikler
- Tüketici menfaatlerini koruyan sivil toplum kuruluşları
- Kamusal nitelikteki kurumlar
V.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabete İlişkin Davalarda Zamanaşımı
Haksız ve hukuka aykırı rekabete ilişkin davalarda zamanaşımı süresi:
- Hakkın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl
- Her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 3 yıl
olarak belirlenmiştir.
Ancak fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, bu süre hukuk davaları için de uygulanır.
VI.Haksız ve Hukuka Aykırı Rekabetin Ceza Sorumluluğu
Haksız ve hukuka aykırı rekabet fiillerini kasten işleyen kişiler hakkında cezai sorumluluk doğabilir.
Örneğin:
- Rakiplerine karşı kasten yanlış veya yanıltıcı bilgiler vermek
- Çalışanları üretim veya ticaret sırlarını ele geçirmek için aldatmak
- Çalışanlarının işlediği haksız ve hukuka aykırı rekabet fiillerini önlememek veya yanlış beyanları düzeltmemek
Bu fiiller, daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılabilir.
VII.Tüzel Kişilerin Cezai Sorumluluğu
Haksız ve hukuka aykırı rekabet fiili bir şirketin faaliyeti sırasında işlenmişse, cezai sorumluluk:
- Şirket adına hareket eden organ üyeleri veya ortaklar hakkında uygulanabilir.
Ayrıca gerekli durumlarda tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri uygulanmasına da karar verilebilir.
Haksız rekabet davaları hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.
