İmtiyazlı Hisse Senetleri

Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar ve Hisse Senetleri

Anonim şirketlerde bazı paylara, diğer paylara göre daha üstün haklar tanınabilir. Bu paylara imtiyazlı pay, bu payların pay senedine bağlanması halinde ise uygulamada imtiyazlı pay senedi adı verilir. Ancak burada önemli bir ayrım vardır: İmtiyaz senede değil, paya tanınır. Dolayısıyla imtiyazlı pay senedi, üzerinde ayrıca bir “imtiyaz” oluşturulan bağımsız bir senet türünden ziyade, imtiyaz tanınmış bir payı temsil eden pay senedidir.

Türk Ticaret Kanunu’na göre imtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi haklarda paya tanınan üstün bir hak veya kanunda öngörülmemiş yeni bir pay sahipliği hakkı olarak düzenlenebilir. Bu nedenle imtiyazlı pay oluşturulması, yalnızca farklı bir pay senedi bastırma işlemi değildir. Esas sözleşme, genel kurul kararı, pay grupları, imtiyazın kapsamı, şirket kayıtları ve gerekiyorsa pay senedi basımı birlikte değerlendirilmelidir.

İmtiyazlı Pay Nedir?

İmtiyazlı pay, anonim şirketin esas sözleşmesiyle belirli paylara diğer paylara göre üstün haklar tanınması sonucu ortaya çıkan paydır. İmtiyaz;

• Kâr payında
• Tasfiye payında
• Rüçhan hakkında
• Oy hakkında
• Yönetim kurulunda temsil edilmede
• ve kanunda öngörülmeyen diğer pay sahipliği haklarında

tanınabilir. İmtiyazın kapsamı esas sözleşmede açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmelidir.

İmtiyazlı Pay Senedi Nedir?

İmtiyaz tanınmış bir payın pay senedine bağlanması halinde bu payı temsil eden senet uygulamada imtiyazlı pay senedi olarak adlandırılır. Örneğin bir anonim şirketin sermayesinin;

• 1.000.000 TL’sini temsil eden A grubu paylara
• 2.000.000 TL’sini temsil eden B grubu paylara

ayrıldığını ve A grubu paylara oyda imtiyaz tanındığını düşünelim. A grubu paylar pay senedine bağlandığında, bu payları temsil eden senetler imtiyazlı pay senedi olarak ifade edilebilir. Burada imtiyazın kaynağı senet değil, esas sözleşmede A grubu paylara tanınan haktır.

İmtiyaz Nasıl Tanınır?

İmtiyaz kural olarak esas sözleşme ile tanınır. İmtiyaz;

• Şirketin kuruluşunda esas sözleşmeye konulabilir.
• Daha sonra esas sözleşme değiştirilerek mevcut paylara imtiyaz tanınabilir.
• Yeni pay grupları oluşturularak belirli paylara imtiyaz verilebilir.
• Ancak imtiyazın içeriği açık ve belirli olmalıdır.
• İmtiyaz kişiye değil, paya tanınır.

İmtiyaz Kişiye Tanınabilir mi?

Hayır. İmtiyazın temel özelliği, belirli bir kişiye değil belirli paylara tanınmasıdır.

Örneğin;

• “Ahmet Yılmaz şirket genel kurulunda diğer ortaklardan daha fazla oy kullanır.” şeklindeki kişisel bir düzenleme imtiyazın yapısına uygun değildir.
• Bunun yerine; “A grubu payların her biri 5 oy hakkına sahiptir.” şeklinde paya bağlı bir düzenleme yapılabilir.

Bu durumda payın sahibi kim olursa olsun, imtiyaz payla birlikte devam eder.

İmtiyaz Hangi Haklarda Tanınabilir?

TTK kapsamında imtiyaz özellikle;

• Kâr payı hakkı
• Tasfiye payı hakkı
• Rüçhan hakkı
• Oy hakkı

alanlarında tanınabilir. Bunların yanında kanunda öngörülmeyen yeni bir pay sahipliği hakkının da esas sözleşmeyle tanınması mümkündür.

Kâr Payında İmtiyaz Nedir?

Kâr payında imtiyaz, belirli paylara diğer paylara göre daha avantajlı kâr payı hakkı tanınmasıdır. Örneğin esas sözleşmede; “A grubu paylara dağıtılabilir kârın belirli bir oranı bakımından öncelik tanınır.” şeklinde bir düzenleme yapılabilir. Ancak imtiyazın kapsamı ve uygulanma yöntemi esas sözleşmede açıkça belirlenmelidir.

Tasfiye Payında İmtiyaz Nedir?

Şirketin tasfiye edilmesi halinde tasfiye sonucunda kalan malvarlığının pay sahipleri arasında dağıtılmasına ilişkin üstün hak tanınması tasfiye payında imtiyaz olarak değerlendirilebilir. Örneğin belirli bir pay grubuna tasfiye bakiyesinden öncelikli yararlanma hakkı tanınabilir.

Rüçhan Hakkında İmtiyaz Nedir?

Sermaye artırımlarında mevcut pay sahiplerinin yeni pay alma hakkına ilişkin olarak belirli paylara üstünlük tanınması rüçhan hakkındaki imtiyaz kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bu tür düzenlemelerin sermaye artırımı hükümleriyle birlikte ele alınması gerekir.

Oyda İmtiyaz Nedir?

Oyda imtiyaz, belirli payların diğer paylara göre daha fazla oy hakkına sahip olmasıdır. Örneğin;

• A grubu payların her biri 1 oy
• B grubu payların her biri 5 oy

hakkına sahip olacak şekilde esas sözleşme düzenlenebilir. Ancak oyda imtiyaz bakımından Türk Ticaret Kanunu’nun özel sınırlamaları bulunmaktadır.

Oyda İmtiyaz Kaç Oy Olabilir?

Kural olarak bir paya en fazla 15 oy hakkı tanınabilir. Ancak kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde bu sınırlamadan istisna edilmek mümkündür. Kurumlaşmanın gerektirdiği veya haklı bir sebebin ispatlandığı durumlarda şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinin kararıyla 15 oy sınırının aşılması mümkün olabilir. Bu nedenle oyda imtiyaz oluşturulurken yalnızca esas sözleşme değişikliğinin hazırlanması yeterli değildir.

İmtiyazlı Paylar ile Adi Paylar Arasındaki Fark

Adi paylar, kendilerine özel bir imtiyaz tanınmamış paylardır. İmtiyazlı paylar ise diğer paylara göre üstün haklara sahip paylardır. Örneğin;

İmtiyazlı Paylar Hangi Pay Grubunda Olabilir?

İmtiyaz belirli bir pay grubuna tanınabilir. Örneğin;

• A Grubu
• B Grubu
• C Grubu

şeklinde pay grupları oluşturulabilir. Esas sözleşmede A Grubu paylara belirli bir imtiyaz, B Grubu paylara başka bir imtiyaz tanınabilir. Bu nedenle pay gruplarının ve imtiyazların esas sözleşmede açık şekilde tanımlanması önemlidir.

İmtiyazlı Pay Nasıl Oluşturulur?

İmtiyazlı pay oluşturulması için öncelikle şirketin esas sözleşmesinin incelenmesi gerekir. Ardından;

• İmtiyaz tanınacak pay grubu belirlenir.
• İmtiyazın konusu belirlenir.
• İmtiyazın kapsamı belirlenir.
• Esas sözleşme hükmü hazırlanır.
• Gerekli genel kurul kararı alınır.
• Esas sözleşme değişikliği tescil ve ilan edilir.
• Gerekli şirket kayıtları güncellenir.
• Pay senedi bastırılacaksa senetler imtiyaz yapısına uygun şekilde hazırlanır.

Sonradan İmtiyazlı Pay Oluşturulabilir mi?

Evet. Şirketin kuruluşunda imtiyazlı pay öngörülmemiş olsa bile daha sonra esas sözleşme değiştirilerek belirli paylara imtiyaz tanınabilir. Ancak bu işlem esas sözleşme değişikliği gerektirdiğinden genel kurul süreci ve tescil işlemleri dikkatle yürütülmelidir.

Mevcut Paylara İmtiyaz Tanınabilir mi?

Evet. Mevcut paylara esas sözleşme değişikliği yoluyla imtiyaz tanınabilir. Ancak bu işlem mevcut pay sahiplerinin haklarını etkileyebileceğinden esas sözleşme değişikliği ve gerekli özel kurul süreçleri ayrıca değerlendirilmelidir.

İmtiyazlı Payların Pay Senedi Bastırılması

İmtiyazlı payların pay senedine bağlanması halinde senedin içeriğinin imtiyaz yapısını doğru şekilde yansıtması gerekir. Senet üzerinde;

• Pay grubu
• Tertip
• Pay adedi
• İtibari değer
• Seri ve sıra numarası
• Şirket unvanı
• Pay senedinin türü

gibi bilgiler bulunmalıdır. Senet üzerindeki bilgilerin esas sözleşme ve şirket kayıtlarıyla uyumlu olması önemlidir.

İmtiyazlı Hamiline Pay Senedi Basımı

İmtiyazlı paylar hamiline yazılı olarak düzenlenebilir. Bu durumda hamiline yazılı pay senetlerine ilişkin genel hükümler yanında hamiline paylara özgü MKK ve HPKS süreçleri de dikkate alınmalıdır. Pay senedinin üzerinde imtiyazın niteliğini ortaya koyan gerekli bilgilerin doğru şekilde yer alması gerekir. Ayrıca hamiline yazılı pay senedi basımında MKK sistemindeki kayıtlarının da doğru şekilde oluşturulması önemlidir.

İmtiyazlı Nama Yazılı Pay Senedi Basımı

İmtiyazlı paylar nama yazılı olarak da düzenlenebilir. Bu durumda pay senedinin belirli bir pay sahibine ilişkin bilgileri içermesi ve nama yazılı paylara ilişkin şirket kayıtlarının tutulması gerekir. Özellikle pay defteri kayıtlarının imtiyazlı pay yapısıyla uyumlu olması önemlidir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Pay Defteri

Nama yazılı imtiyazlı payların bulunması halinde pay defteri kayıtları büyük önem taşır. Pay defterinde;

• Pay sahibi
• Pay grubu
• Pay adedi
• İtibari değer
• Payın edinim şekli
• İmtiyazın bağlı olduğu pay grubu

gibi bilgilerin şirket kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.

İmtiyazlı Pay Senedinde İmtiyaz Belirtilir mi?

İmtiyazlı pay senedinin, temsil ettiği payın imtiyazlı niteliğini ve gerekli pay grubu bilgilerini doğru şekilde yansıtması gerekir. Ancak tekrar vurgulamak gerekir:

İmtiyazın hukuki kaynağı pay senedi değil, esas sözleşmedir.

Senet, esas sözleşmeyle paya tanınmış olan hakkı temsil eder.

İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu Nedir?

İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu, belirli esas sözleşme değişikliklerinin imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını olumsuz etkilemesi halinde devreye giren özel bir kuruldur. TTK m. 454 kapsamında düzenlenen bu kurulun amacı, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının korunmasıdır. Bu nedenle imtiyazlı pay yapısı oluşturulurken gelecekte esas sözleşme değişiklikleri bakımından İPSÖK sürecinin de dikkate alınması gerekir.

Hangi Durumlarda İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu Gündeme Gelir?

Esas sözleşme değişikliğinin imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal veya sınırlandırma ihtimali bulunuyorsa İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu gündeme gelebilir. Bu kurulun toplantı ve karar süreçleri TTK m. 454’te düzenlenmiştir. Dolayısıyla imtiyazlı pay oluşturmak isteyen şirketlerin yalnızca imtiyazın verilmesini değil, gelecekteki değişikliklerde ortaya çıkabilecek özel kurul sürecini de dikkate alması gerekir.

İmtiyazlı Paylar Yönetim Kurulunda Temsil Hakkı Sağlayabilir mi?

Evet. Esas sözleşmede belirli pay gruplarına yönetim kurulunda temsil edilme veya aday gösterme hakkı tanınabilir. Bu tür haklar özellikle aile şirketlerinde veya ortaklık yapısının belirli gruplar arasında korunmak istendiği yapılarda önem taşıyabilir. Ancak yönetim kurulunda temsil ve aday gösterme haklarının TTK’nın ilgili hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

İmtiyazlı Paylar Aile Şirketlerinde Kullanılabilir mi?

Evet. İmtiyazlı paylar aile şirketlerinde ortaklık yapısının ve yönetim kontrolünün korunmasına yönelik bir araç olarak kullanılabilir. Örneğin;

• Kurucu aile grubuna yönetimde temsil hakkı
• Belirli pay grubuna oyda üstünlük
• Kâr payında öncelik
• Yeni pay alma hakkına ilişkin özel haklar

gibi düzenlemeler düşünülebilir. Ancak bu hakların şirketin esas sözleşmesi, aile anayasası ve kurumsal yönetim yapısıyla uyumlu şekilde tasarlanması önemlidir.

İmtiyazlı Paylar Şirket Kontrolünü Korur mu?

Doğru şekilde tasarlanmış imtiyazlı pay yapısı, belirli pay sahiplerinin şirket yönetimindeki etkisini korumaya yardımcı olabilir. Özellikle oyda imtiyaz ve belirli pay gruplarına yönetim kurulunda temsil hakkı tanınması, şirket kontrolünün korunmasında önemli olabilir. Ancak imtiyazın sınırları kanun ve esas sözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenmelidir.

İmtiyazlı Payların Avantajları Nelerdir?

İmtiyazlı payların şirket açısından bazı avantajları bulunabilir.

Yönetim Kontrolünün Korunması

Belirli pay gruplarına oyda veya yönetimde üstün hak tanınarak şirket yönetimindeki kontrol korunabilir.

Yatırımcı Çekme

Belirli ekonomik hakların üstün şekilde düzenlenmesi yatırımcılar açısından cazip olabilir.

Aile Şirketlerinde Kontrolün Korunması

Kurucu aile veya belirli aile grubunun şirket üzerindeki etkisi korunabilir.

Kâr Payında Öncelik

Esas sözleşmede belirlenen şartlarla belirli paylara kâr payında üstünlük tanınabilir.

Tasfiye Payında Öncelik

Belirli pay gruplarına tasfiye bakiyesinden öncelik tanınabilir.

İmtiyazlı Payların Dezavantajları Nelerdir?

İmtiyazlı pay yapısının bazı riskleri de bulunmaktadır. Örneğin;

• Ortaklar arasında hak dengesizliği oluşturabilir.
• Şirket yönetiminde çatışmalara yol açabilir.
• Esas sözleşme değişikliklerini zorlaştırabilir.
• İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun devreye girmesine neden olabilir.
• Yatırımcılar açısından şirket yapısını karmaşıklaştırabilir.
• Bu nedenle imtiyaz oluşturulmadan önce uzun vadeli şirket yapısının değerlendirilmesi gerekir.

İmtiyazlı Payların Devri Kısıtlanabilir mi?

İmtiyazlı payların devri konusunda payın türü, esas sözleşme hükümleri ve kanuni sınırlamalar birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle nama yazılı imtiyazlı paylarda esas sözleşmeyle devre ilişkin sınırlamalar öngörülebilir. Bu nedenle imtiyaz oluşturulurken yalnızca imtiyazın içeriği değil, payların devri de dikkate alınmalıdır.

İmtiyazlı Payların Türü Değiştirilebilir mi?

Pay türünün değiştirilmesi mümkün olmakla birlikte, imtiyazlı payların dönüşümü sırasında imtiyazın korunup korunmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Örneğin nama yazılı imtiyazlı payların hamiline yazılı hale getirilmesi planlanıyorsa;

• İmtiyazın esas sözleşmedeki düzenlemesi
• Pay grubunun niteliği
• MKK işlemleri
• Pay senedi basımı
• Pay sahipleri özel kurulu

gibi hususlar birlikte ele alınmalıdır.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

İmtiyazlı pay senedi bastırılırken;

• Pay grubunun doğru belirlenmesi
• İmtiyazın esas sözleşmeyle uyumlu olması
• Pay senedindeki bilgilerin şirket kayıtlarıyla eşleşmesi
• Nama veya hamiline niteliğin doğru belirtilmesi
• Tertip bilgilerinin doğru yazılması
• İtibari değerin doğru gösterilmesi
• Seri ve sıra numaralarının kontrol edilmesi
• Hamiline paylarda MKK tekil numarasının doğru işlenmesi
• Pay defterinin güncel olması

gibi hususlara dikkat edilmelidir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Yapılan Hatalar

Uygulamada;

• İmtiyazın senede tanındığının düşünülmesi
• Esas sözleşmede imtiyazın yeterince açık düzenlenmemesi
• İmtiyazlı pay grubunun yanlış belirlenmesi
• Oyda imtiyaz sınırlarının dikkate alınmaması
• Pay senedinin yanlış kupürle basılması
• Nama ve hamiline ayrımının yanlış yapılması
• Hamiline paylarda MKK işlemlerinin eksik bırakılması
• Pay defteri kayıtlarının senetlerle uyumsuz olması
• Eski senetlerin yeni imtiyaz yapısıyla karıştırılması
• İPSÖK hükümlerinin gözden kaçırılması

gibi hatalar ortaya çıkabilir.

İmtiyazlı Pay Oluşturma Süreci

İmtiyazlı pay oluşturma süreci genel olarak şu aşamalarla planlanabilir:

Mevcut Pay Yapısı İncelenir

Şirketin sermayesi, pay grupları, mevcut pay sahipleri ve esas sözleşmesi incelenir.

İmtiyazın Konusu Belirlenir

Kâr payı, oy hakkı, tasfiye payı, rüçhan veya başka bir pay sahipliği hakkı bakımından imtiyaz oluşturulacağı belirlenir.

Pay Grubu Oluşturulur

İmtiyazın hangi paylara tanınacağı belirlenir.

Esas Sözleşme Düzenlemesi Hazırlanır

İmtiyazın kapsamı ve kullanım şartları esas sözleşmede açıkça düzenlenir.

Genel Kurul Kararı Alınır

Gerekli esas sözleşme değişikliği genel kurulda karara bağlanır.

Tescil ve İlan Yapılır

Esas sözleşme değişikliği ticaret siciline tescil ve ilan edilir.

Şirket Kayıtları Güncellenir

Pay defteri ve diğer şirket kayıtları yeni yapıya uygun hale getirilir.

Pay Senedi Basımı Planlanır

Paylar senede bağlanacaksa nama veya hamiline niteliğe göre senet basım süreci planlanır.

MKK İşlemleri Yapılır

Hamiline yazılı paylarda gerekli MKK ve HPKS işlemleri gerçekleştirilir.

Pay Senetleri Bastırılır

İmtiyaz yapısına uygun pay senetleri hazırlanır ve bastırılır.

Pay Sahiplerine Teslim Edilir

Senetler gerekli kontrollerin ardından pay sahiplerine teslim edilir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Gerekli Belgeler

Somut işleme göre;

• Şirket esas sözleşmesi
• Genel kurul kararı
• Esas sözleşme değişiklik metni
• Ticaret sicili belgeleri
• Pay sahipliği bilgileri
• Pay gruplarına ilişkin bilgiler
• Mevcut pay senetleri
• Pay defteri
• MKK kayıtları
• Yönetim kurulu kararı

gibi belgeler gerekebilir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Yönetim Kurulu Kararı

Pay senetlerinin bastırılmasına ilişkin yönetim kurulu kararında imtiyazlı payların özellikleri doğru şekilde gösterilmelidir. Kararda;

• Pay grubu
• Pay adedi
• İtibari değer
• Tertip
• Seri ve sıra bilgileri
• İmtiyazın dayanağı

gibi bilgilerin şirket kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Genel Kurul Kararı

İmtiyazın oluşturulması veya mevcut paylara imtiyaz tanınması esas sözleşme değişikliği gerektiriyorsa genel kurul kararı alınmalıdır. Karar metni ile esas sözleşme değişiklik metninin birbiriyle uyumlu olması önemlidir.

İmtiyazlı Pay Senetleri Hamiline Olabilir mi?

Evet. İmtiyazlı paylar hamiline yazılı olarak düzenlenebilir. Ancak hamiline yazılı paylara ilişkin MKK ve HPKS yükümlülükleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Hamiline yazılı payların bedellerinin tamamen ödenmiş olması da pay senedi basımı bakımından önemlidir.

İmtiyazlı Pay Senetleri Nama Yazılı Olabilir mi?

Evet. İmtiyazlı paylar nama yazılı olarak düzenlenebilir. Bu durumda pay sahipliği ve pay defteri kayıtlarının doğru tutulması gerekir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımı İçin Sermayenin Tamamının Ödenmesi Gerekir mi?

İmtiyazlı payın hamiline veya nama yazılı olmasına göre ilgili kurallar farklılaşabilir. Özellikle hamiline yazılı pay senedi bakımından pay bedellerinin tamamen ödenmiş olması gerekir. Bu nedenle imtiyazlı pay senedi basımından önce pay bedellerinin ödeme durumu mutlaka kontrol edilmelidir.

İmtiyazlı Pay Senetleri Kaç Tertip Olabilir?

Şirketin pay yapısına göre farklı tertipler oluşturulabilir. Örneğin;

• A Grubu 1. Tertip
• B Grubu 1. Tertip
• A Grubu 2. Tertip

gibi farklı yapılar bulunabilir. Ancak tertip yapısının şirket kayıtları ve esas sözleşmeyle uyumlu olması gerekir.

İmtiyazlı Pay Senetleri Bölünebilir mi?

Pay senetlerinin bölünmesi, birleştirilmesi veya farklı kupürlerde yeniden düzenlenmesi mümkündür. Ancak imtiyazlı paylarda bölme ve birleştirme işlemleri yapılırken imtiyazın pay bazında korunmasına dikkat edilmelidir. Birleştirme sonucunda imtiyazın kapsamının değişmemesi gerekir.

İmtiyazlı Pay Senetleri Birleştirilebilir mi?

Evet, uygun koşullarda pay senetlerinin birleştirilmesi mümkündür. Ancak birleşme sonucunda temsil edilen payların imtiyaz yapısının değişmemesi gerekir. Özellikle farklı imtiyazlara sahip payların aynı senette birleştirilmesi dikkatle değerlendirilmelidir.

İmtiyazlı Pay Senetleri İptal Edilebilir mi?

Pay senedinin iptali ile paya tanınmış imtiyazın kaldırılması aynı işlem değildir. İmtiyazın kaldırılması veya değiştirilmesi esas sözleşme ve ilgili kanuni hükümler çerçevesinde değerlendirilirken, fiziki pay senedinin iptali veya değiştirilmesi ayrı bir işlemdir. Bu iki konunun birbirine karıştırılmaması gerekir.

İmtiyazlı Payın İmtiyazı Kaldırılabilir mi?

İmtiyazın kaldırılması, imtiyazlı pay sahiplerinin kazanılmış veya korunması gereken hakları nedeniyle özel bir süreç gerektirebilir. Özellikle imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını etkileyen esas sözleşme değişikliklerinde İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu hükümleri dikkate alınmalıdır. Bu nedenle imtiyazın kaldırılması, basit bir yönetim kurulu kararıyla yapılabilecek bir işlem olarak değerlendirilmemelidir.

İmtiyazlı Pay Senedi Basım Danışmanlığı

Altaş Kurumsal Danışmanlık olarak anonim şirketlerin imtiyazlı pay oluşturma ve imtiyazlı pay senedi basım süreçlerinde danışmanlık sunuyoruz. Hizmet kapsamında;

• Mevcut esas sözleşmenin incelenmesi
• Mevcut pay yapısının analiz edilmesi
• İmtiyazın kapsamının belirlenmesi
• Pay gruplarının oluşturulması
• Esas sözleşme hükmünün hazırlanmasına destek olunması
• Genel kurul sürecinin planlanması
• Ticaret sicili işlemlerinin değerlendirilmesi
• Pay defteri kayıtlarının düzenlenmesi
• MKK ve HPKS süreçlerinin değerlendirilmesi
• İmtiyazlı pay senedi tasarım ve içerik kontrolü
• Nama veya hamiline pay senedi basımının planlanması
• Yönetim kurulu kararlarının hazırlanmasına destek
• Pay senetlerinin basım ve teslim sürecinin planlanması

konularında destek sağlıyoruz.

Aile Şirketleri İçin İmtiyazlı Pay Senedi

İmtiyazlı paylar, aile şirketlerinde şirket kontrolünün ve yönetim yapısının korunması amacıyla kullanılabilecek araçlardan biridir. Örneğin kurucu aile grubuna ait belirli paylara;

• Oyda üstünlük
• Yönetim kurulunda temsil
• Kâr payında öncelik
• Rüçhan hakkına ilişkin özel haklar

gibi imtiyazlar tanınabilir. Ancak bu yapı oluşturulurken aile anayasası, esas sözleşme ve şirketin uzun vadeli yönetim modeli birlikte değerlendirilmelidir.

İmtiyazlı Pay Senedi ve Aile Anayasası

Aile şirketlerinde imtiyazlı pay yapısı oluşturulacaksa aile anayasası ile esas sözleşmenin birbiriyle uyumlu olması önemlidir. Aile anayasasında;

• Şirket kontrolünün kimde olacağı
• Yönetimde temsil
• Pay devri
• Aile üyelerinin şirkete katılımı
• Pay sahipliği politikası
• Halefiyet

gibi konular düzenlenebilir. Esas sözleşmede ise hukuken uygulanabilir pay ve imtiyaz hükümleri oluşturulabilir. Bu iki belgenin birbiriyle çelişmemesi, aile şirketinin uzun vadeli kurumsallaşması açısından önem taşır.

İmtiyazlı Pay Senedi Basımında Neden Uzman Desteği Alınmalı?

İmtiyazlı pay senedi basımı, standart bir pay senedi basımından daha fazla kontrol gerektirebilir. Çünkü süreçte;

• Esas sözleşme
• Pay grupları
• İmtiyazın kapsamı
• Genel kurul
• Ticaret sicili
• Pay defteri
• MKK
• HPKS
• Yönetim kurulu
• Pay senedi

gibi farklı unsurların birbiriyle uyumlu olması gerekir. İmtiyazın esas sözleşmede yanlış düzenlenmesi veya pay senedinin şirket kayıtlarıyla uyumsuz hazırlanması ileride ciddi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle işlem öncesinde uzman değerlendirmesi alınması faydalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İmtiyazlı pay nedir?

İmtiyazlı pay, esas sözleşmeyle diğer paylara göre üstün haklar tanınmış paydır.

İmtiyazlı pay senedi nedir?

İmtiyaz tanınmış bir payın senede bağlanması halinde bu payı temsil eden senede imtiyazlı pay senedi denir.

İmtiyaz senede mi tanınır?

Hayır. İmtiyaz paya tanınır. Pay senedi ise imtiyazlı payı temsil eder.

İmtiyaz kime tanınır?

İmtiyaz belirli bir kişiye değil, belirli paylara tanınır.

İmtiyaz hangi haklarda tanınabilir?

Kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi haklarda imtiyaz tanınabilir. Ayrıca kanunda öngörülmeyen yeni bir pay sahipliği hakkı da oluşturulabilir.

İmtiyaz nasıl tanınır?

Kural olarak esas sözleşme ile tanınır.

Sonradan imtiyazlı pay oluşturulabilir mi?

Evet. Esas sözleşme değiştirilerek mevcut paylara imtiyaz tanınabilir veya yeni imtiyazlı pay grupları oluşturulabilir.

İmtiyazlı paylar nama yazılı olabilir mi?

Evet.

İmtiyazlı paylar hamiline yazılı olabilir mi?

Evet. Ancak hamiline yazılı paylara ilişkin MKK ve HPKS kurallarının da uygulanması gerekir.

Oyda imtiyaz nedir?

Belirli paylara diğer paylardan daha fazla oy hakkı tanınmasıdır.

Bir paya kaç oy hakkı tanınabilir?

Kural olarak bir paya en fazla 15 oy hakkı tanınabilir. Kanunda öngörülen istisnai koşullarda mahkeme kararıyla bu sınır aşılabilir.

İmtiyazlı paylar yönetimde temsil hakkı sağlayabilir mi?

Esas sözleşmede öngörülen şartlar çerçevesinde belirli pay gruplarına yönetim kurulunda temsil veya aday gösterme hakkı tanınabilir.

İmtiyazlı paylarda kâr payı önceliği olabilir mi?

Evet. Esas sözleşmede belirlenen şartlarla kâr payında imtiyaz tanınabilir.

İmtiyazlı paylarda tasfiye önceliği olabilir mi?

Evet. Belirli paylara tasfiye payında üstünlük tanınabilir.

İmtiyazlı paylarda rüçhan hakkı imtiyazı olabilir mi?

Evet. Rüçhan hakkı bakımından da paya imtiyaz tanınabilir.

İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu nedir?

İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını korumaya yönelik, TTK m. 454’te düzenlenen özel kuruldur.

İmtiyazlı pay senedi basımı zorunlu mudur?

İmtiyazlı payın senede bağlanıp bağlanmayacağı, payın türüne ve ilgili yasal yükümlülüklere göre değerlendirilmelidir. Hamiline yazılı paylarda senet basımı bakımından özel zorunluluklar bulunmaktadır.

İmtiyazlı pay senedinde imtiyaz belirtilir mi?

Pay senedinin temsil ettiği payın grubu ve gerekli özellikleri senet üzerinde doğru şekilde gösterilmelidir. Ancak imtiyazın hukuki kaynağı esas sözleşmedir.

İmtiyazlı pay senedi basımında pay defteri önemli midir?

Evet. Özellikle nama yazılı imtiyazlı paylarda pay defteri kayıtlarının pay yapısıyla uyumlu olması gerekir.

İmtiyazlı pay senedi MKK’ya bildirilir mi?

Hamiline yazılı imtiyazlı paylarda hamiline paylara ilişkin MKK ve HPKS yükümlülükleri uygulanır.

İmtiyazlı pay senetleri devredilebilir mi?

Payın türüne, esas sözleşmeye ve kanuni düzenlemelere göre devredilebilir. Özellikle nama yazılı paylarda devir sınırlamaları ayrıca incelenmelidir.

İmtiyazlı payların devri kısıtlanabilir mi?

Payın türü ve esas sözleşme hükümleri çerçevesinde devre ilişkin sınırlamalar getirilebilir.

İmtiyazlı payların imtiyazı kaldırılabilir mi?

İmtiyazın kaldırılması veya değiştirilmesi, esas sözleşme ve imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını koruyan hükümler çerçevesinde değerlendirilmelidir.

İmtiyazlı paylar aile şirketlerinde kullanılabilir mi?

Evet. Özellikle yönetim kontrolünün, aile grubunun temsilinin veya belirli ekonomik hakların korunması amacıyla kullanılabilir.

İmtiyazlı pay senedi basımı için danışmanlık alınabilir mi?

Evet. İmtiyazın oluşturulmasından esas sözleşme değişikliğine, MKK işlemlerinden pay senedi basımına kadar süreç bütünsel olarak planlanabilir.

Sonuç

İmtiyazlı pay senedi, anonim şirketlerde diğer paylara göre üstün haklara sahip imtiyazlı payı temsil eden pay senedidir. Buradaki en önemli ayrım, imtiyazın doğrudan senede değil paya tanınmasıdır. İmtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi alanlarda tanınabileceği gibi kanunda öngörülmeyen yeni bir pay sahipliği hakkı şeklinde de düzenlenebilir. Kural olarak imtiyazın esas sözleşmeyle tanınması ve belirli kişiye değil paya bağlanması gerekir. İmtiyazlı pay oluşturulurken yalnızca pay senedinin basımına odaklanılmamalıdır. Esas sözleşme, pay grupları, genel kurul, ticaret sicili, pay defteri, MKK, HPKS, yönetim kurulu ve pay senedi birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle oyda imtiyaz, yönetim kurulunda temsil ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu gibi konular, şirketin gelecekteki yönetim yapısını doğrudan etkileyebileceğinden dikkatle planlanmalıdır. Altaş Kurumsal Danışmanlık olarak anonim şirketlere imtiyazlı pay oluşturma, esas sözleşmede imtiyaz düzenlenmesi, imtiyazlı pay senedi basımı, MKK ve HPKS işlemleri, pay defteri kayıtları ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu süreçleri konusunda danışmanlık sunuyoruz.