Limited Şirket Müdürlerinin İbrası: Kurallar, Türler ve Hukuki Sonuçlar
Limited şirketlerde ibra ve oy kullanma yasağı ile ilgili kurallar nelerdir? Limited ortaklık müdürlerinin ibra edilmesi nasıl olur? Genel kurulda ibra kararı alınırken uyulması gereken kurallar, ibra türleri, oy yasağı ve ibra kararının hukuki sonuçları hakkında detaylı açıklamalar bu yazımızda.
Müdürlerin İbrası: Genel Kurulda Uyulması Gereken Kurallar
Limited ortaklıklarda müdürlerin hukuki sorumluluğu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nda doğrudan ayrı bir düzenleme ile değil, anonim şirketlere ilişkin sorumluluk hükümlerine yapılan atıflar yoluyla düzenlenmiştir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 644’üncü maddesi, anonim şirketlere ilişkin bazı sorumluluk hükümlerinin limited ortaklıklarda da uygulanacağını açıkça belirtmektedir. Bu kapsamda özellikle:
- belgelerin ve beyanların kanuna aykırılığı,
- sermaye hakkında yanlış beyanlar,
- değer biçilmesinde yolsuzluk,
- yöneticilerin sorumluluğu,
- denetçilerin sorumluluğu
gibi konular limited ortaklık müdürleri bakımından da geçerlidir.
Bu düzenlemeler sayesinde şirket zararları, müteselsil sorumluluk, ibra, zamanaşımı ve yetkili mahkeme gibi hükümler limited ortaklıklar için de uygulanabilir hale gelmiştir.
İbra Kararı Kim Tarafından Alınır?
Türk Ticaret Kanunu’nun 616’ncı maddesine göre müdürlerin ibra edilmesi hakkında karar verme yetkisi limited ortaklık genel kurulunun devredilemez yetkileri arasındadır.
Dolayısıyla:
- müdür veya müdürlerin ibra edilmesine
- yalnızca genel kurul karar verebilir.
Bu kararın olağanüstü genel kurulda alınması mümkün olmakla birlikte, uygulamada müdürlerin ibrası genellikle her faaliyet döneminden sonra yapılan olağan genel kurul toplantısında görüşülür.
Limited ortaklıklar, faaliyet döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde olağan genel kurul toplantısı yapmak zorundadır. Bu toplantının gündeminde müdürlerin ibrası konusunun yer alması gerekir.
İbra Kararında Gündeme Bağlılık İlkesi
Genel kurul kararlarında gündeme bağlılık ilkesi geçerlidir. Buna göre:
- gündemde yer almayan konular
- genel kurulda görüşülemez ve karara bağlanamaz.
Bu nedenle müdürlerin ibrasına ilişkin konunun toplantı gündemine önceden alınması gerekir.
Uygulamada bazı limited ortaklıklarda genel kurul toplantıları yeterince önemsenmediği için ibra konusu gündeme çoğu zaman eklenmemektedir.
Limited Ortaklıkta İbra Kararının Yetersayısı
Türk Ticaret Kanunu’nun 620’nci maddesine göre limited ortaklıkta genel kurul kararları kural olarak:
- toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğu ile alınır.
Kanunda ayrıca bir toplantı nisabı öngörülmemiştir.
Bu nedenle:
- genel kurulda kaç pay temsil edilirse edilsin
- genel kurul karar alma yetkisine sahiptir.
Başka bir ifadeyle, tek bir payın temsil edilmesi durumunda bile genel kurul karar alabilir.
Dolayısıyla şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa ibra kararı temsil edilen oyların çoğunluğu ile alınır.
Tek Ortaklı Limited Ortaklıklarda İbra Nasıl Yapılır?
Tek ortaklı limited ortaklıklarda özel bir durum ortaya çıkabilir.
Eğer:
- tek ortak
- aynı zamanda şirketin tek müdürü ise
bu kişinin kendi ibrasına karar vermesi mümkün değildir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 619’uncu maddesi gereğince şirket yönetimine katılmış kişiler, müdürlerin ibrasına ilişkin kararlarda oy kullanamazlar.
Bu nedenle tek ortak hem genel kurul hem müdür konumunda ise kendi hakkında ibra kararı alamaz.
Ancak ibra kararının alınmaması şirket alacaklılarının haklarını etkilemez.
İbra Kararının Sonradan Kaldırılması Mümkün mü?
Türk Ticaret Kanunu’nun 558’inci maddesine göre:
- genel kurul tarafından alınan ibra kararı sonradan başka bir genel kurul kararıyla kaldırılamaz.
Ancak bu kararın iptali için dava açılması mümkündür.
Dolayısıyla ibra kararı:
- iptal davası sonucunda kaldırılmadıkça
- genel kurul tarafından geri alınamaz.
Bu düzenleme, geçmişte uygulamada görülen bir genel kurul kararının daha sonra başka bir genel kurul tarafından kaldırılması uygulamasına son vermeyi amaçlamaktadır.
İbra Kararının Türleri
İbra kararları açık ibra yahut örtülü ibra şeklinde olabilir.
Açık İbra
Genel kurul gündeminde müdürlerin ibrası açıkça yer alıyorsa ve bu konuda bir oylama yapılmışsa açık ibra söz konusudur.
Limited ortaklıkların olağan genel kurul toplantılarında alınan ibra kararları genellikle bu niteliktedir.
Genel kurul ayrıca ibra kararının kapsamını:
- müdür
- konu
- süre
bakımından sınırlandırabilir. Bu tür kararlar özel ibra olarak adlandırılır.
Genel kurul bazı müdürleri ibra edip bazılarını ibra etmeyebilir.
Örtülü İbra
Türk Ticaret Kanunu’nda ibra sonucunu doğuran başka bir düzenleme de bulunmaktadır.
Buna göre:
- bilanço onaylandığında,
- kararda aksi belirtilmemişse
müdürlerin de ibrası gerçekleşmiş sayılır.
Ancak bilanço:
- bazı hususları içermiyorsa,
- gerçeği yansıtmıyorsa,
- veya bu durum bilinçli olarak yapılmışsa
bilançonun onaylanması ibra sonucu doğurmaz.
Yargıtay’ın İbra Konusundaki Yaklaşımı
Yargıtay uygulamasında ibranın açık ve somut olması gerektiği yönünde kararlar bulunmaktadır.
Bu nedenle müdürlerin:
- şirket zararları varsa
- zararların sebeplerini
- kusurlarının bulunup bulunmadığını
genel kurulda açık şekilde ortakların bilgisine sunmaları önemlidir.
İbra Kararının Hukuki Sonuçları
Limited ortaklık genel kurulunun aldığı ibra kararı ile:
- şirket, müdürlerin faaliyetlerini kabul etmiş sayılır
- bu faaliyetler nedeniyle müdürlere karşı sorumluluk davası açmayacağını beyan etmiş olur.
İbra kararının dava hakkı üzerindeki etkileri şu şekildedir:
- ibra lehine oy veren ortaklar dava açamaz
- diğer ortaklar 6 ay içinde dava açabilir
Bu altı aylık süre hak düşürücü süredir.
Müdürlerin Oy Hakkından Yoksunluğu
Türk Ticaret Kanunu’nun 619’uncu maddesi gereğince şirket yönetimine katılan kişiler kendi ibralarına ilişkin oylamada oy kullanamaz.
Bu kural:
- açık ibra kararlarında
- örtülü ibra kararlarında
geçerlidir.
Ancak bilanço onayı ile ibra oylaması ayrı gündem maddeleri ise müdürlerin bilanço onayında oy (rey) kullanmaları mümkündür.
Temsilci Aracılığıyla Oy Kullanılması
Limited ortaklık ortakları genel kurulda:
- başka bir ortağı
- veya üçüncü bir kişiyi
temsilci olarak görevlendirebilir.
Bu durumda müdür, başka bir ortağın vekili olarak onun oylarını kullanabilir.
Tüzel Kişi Müdürlerde Oy Yasağı
Limited ortaklık müdürü bir tüzel kişi olabilir. Bu durumda tüzel kişi adına görev yapan bir gerçek kişi temsilci bulunur.
Ancak müdür sıfatı tüzel kişiye ait olduğu için, tüzel kişi müdür de kendi ibrasına ilişkin oylamada oy kullanamaz.
Oydan Yoksunluk Halinde Yetersayı Nasıl Hesaplanır?
Oydan yoksun paylar, karar yeter sayısının hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Örneğin:
- genel kurulda 50.000 oy temsil edilmiş
- müdür olan ortağın 30.000 oyu varsa
bu oylar hesaba katılmaz.
Dolayısıyla ibra kararı kalan oyların çoğunluğu ile alınır.
İbrası Reddedilen Müdür Ne Yapabilir?
Bazen genel kurul müdürleri haklı bir sebep olmaksızın ibra etmeyebilir.
Bu durum çoğu zaman:
- ortaklar arasındaki anlaşmazlıklardan
- kişisel çekişmelerden
kaynaklanabilir.
Yargıtay uygulamasına göre ibra etmeme kararının haklı bir sebebe dayanması gerekir.
Eğer müdürlerin ibra edilmemesi:
- keyfi şekilde
- dürüstlük kuralına aykırı biçimde
alınmışsa müdürler genel kurul kararının iptali için dava açabilir.
İptal Davası Süresi
Türk Ticaret Kanunu’na göre müdürler:
- genel kurul kararının kanuna veya dürüstlük kuralına aykırı olduğunu düşünürse
kararın alındığı tarihten itibaren 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açabilir. Bu süre hak düşürücü süredir.
Limited şirketlerde ibra ve oy kullanma yasağı hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.
